Verouderde cellen en mutaties versnellen elkaar
Twee grote oorzaken van veroudering zijn lang apart bestudeerd: cellen die zich permanent uitschakelen, en cellen die mutaties ophopen. Nieuw onderzoek vraagt: werken ze samen om veroudering te versnellen?
Naarmate we ouder worden, stapelen zich in ons lichaam twee soorten schade op. De eerste is cellulaire senescentie: cellen die niet meer delen maar ook niet afsterven. Ze scheiden ontstekingsstoffen uit die omliggend weefsel beschadigen. De tweede is somatische mutatie: fouten in het DNA die zich langzaam verspreiden via stamcellen naar alle weefsels die zij voeden.
Beide processen zijn erkende oorzaken van veroudering. Maar hoe ze op elkaar inwerken, is nog nauwelijks onderzocht. De onderzoekers stellen in hun analyse dat de twee mechanismen elkaar op meerdere punten kunnen versterken.
Hoe senescentie mutaties aantrekt
Senaescente cellen stoppen met delen, maar blijven actief en kunnen nog steeds DNA-schade oplopen. Ze produceren meer reactieve zuurstofdeeltjes (vrije radicalen) die het DNA beschadigen. Bovendien schakelen ze een deel van hun DNA-herstelmechanismen uit. Tegelijk zijn ze resistent tegen celdood (apoptose), waardoor ze blijven hangen ook als ze beschadigd raken. Dit maakt senaescente cellen volgens de onderzoekers tot een broedplaats voor nieuwe mutaties.
Omgekeerd kunnen bepaalde mutaties senescentie uitlokken: als een gen dat voor celgroei zorgt (een oncogen) actief wordt door een mutatie, kan de cel zichzelf in senescentie duwen als noodrem. De twee processen lopen dus niet parallel, maar raken verstrengeld.
Moeilijk te ontwarren
De wetenschappers benadrukken dat het onderscheid tussen oorzaak en gevolg bij veroudering lastig blijft. Senescentie en somatische mutatie zijn afzonderlijke gebeurtenissen die op populatieniveau statistisch moeilijk te scheiden zijn. Toch is het conceptueel belangrijk: als ze elkaar versterken, kunnen ingrepen die slechts één van beide aanpakken minder effectief zijn dan verwacht. Dit onderzoek is theoretisch van aard en gebaseerd op een literatuurreview, niet op nieuwe experimentele data.
Zoektermen om zelf verder te zoeken: cellulaire senescentie somatische mutatie | somatisch mosaïcisme veroudering | oncogen-geïnduceerde senescentie