Tau-eiwit blijkt onmisbaar voor langetermijngeheugen
Tau-eiwit staat bekend als boosdoener bij Alzheimer. Maar nu blijkt het ook een cruciale rol te spelen bij iets heel anders: het opslaan van herinneringen.
Tau zit vooral in neuronen, de zenuwcellen van de hersenen. De bekende functie is het stabiliseren van microtubuli: de interne structuren die cellen hun vorm geven en waarmee stoffen door de cel worden vervoerd. Bij Alzheimer en verwante aandoeningen klonteren tau-eiwitten samen tot zogenoemde neurofibrillaire tangles, verstrengelde eiwitbundels die neuronen beschadigen.
Maar de onderzoekers ontdekten nu een tweede, onverwachte functie. Tau blijkt actief betrokken bij het coderen van langetermijnherinneringen. Zonder voldoende functioneel tau konden proefdieren nieuwe informatie niet goed vasthouden. De herinneringen werden simpelweg niet goed aangemaakt.
Gezond tau versus ziek tau
Dit onderscheid is belangrijk. Er is een verschil tussen tau dat normaal functioneert in gezonde neuronen, en tau dat samenklontert bij neurodegeneratieve ziekten. Therapieën die tau volledig uitschakelen, kunnen dus ook geheugenvorming verstoren. Dat is een serieuze kanttekening bij behandelingen die tau als doelwit nemen.
Alzheimer-onderzoekers richten zich al jaren op het verminderen van tau-aggregatie. De nieuwe bevinding vraagt om een genuanceerder aanpak: niet tau zelf wegwerken, maar de schadelijke ophoping voorkomen terwijl de gezonde functie behouden blijft.
Wat dit betekent voor therapie
De resultaten openen een nieuwe richting in dementieonderzoek. Als tau een actieve rol speelt bij geheugenopslag, dan verklaart schade aan tau niet alleen verlies van bestaande herinneringen, maar ook de onmogelijkheid om nieuwe te vormen. Dat is een patroon dat veel Alzheimerpatiënten herkennen: nieuwe informatie beklijft niet meer.
Onderzoekers hopen nu te achterhalen welk deel van het tau-eiwit verantwoordelijk is voor de geheugenrol. Dat zou precisere interventies mogelijk maken, gericht op het pathologische gedrag van tau zonder de gezonde variant aan te tasten.