Tau-eiwit blijkt onmisbaar voor het geheugen

Onderzoekers ontdekten in muisonderzoek dat tau een sleutelrol speelt bij het ordenen van hersencellen die betrokken zijn bij geheugenvorming. Zonder goed werkend tau lukte het muizen slechter om nieuwe ervaringen om te zetten in stabiele herinneringen. De studie laat daarmee zien dat tau een normale, functionele rol heeft die los staat van de schadelijke klontering die bij Alzheimer optreedt.

Twee kanten van hetzelfde eiwit

Bij de ziekte van Alzheimer hoopt tau zich op in zogenoemde neurofibrillaire kluwens (tangles). Die beschadigen hersencellen en verstoren hun communicatie. Dat proces is al decennialang bekend. Wat minder goed begrepen was, is wat tau in een gezond brein doet. Uit dit onderzoek blijkt dat tau helpt de cellen in het geheugencentrum van de hersenen (de hippocampus) te organiseren op een manier die leren mogelijk maakt.

Abnormaal tau verstoort in de muisstudie niet alleen de aanmaak van nieuwe herinneringen, maar ook het ophalen van al bestaande. Dat sluit aan bij wat Alzheimer-patiënten ervaren: zowel het onthouden van recente gebeurtenissen als het terugvinden van oude herinneringen raakt aangetast.

Wat dit betekent voor behandelingen

Het inzicht dat tau een normale functie heeft, maakt het ingewikkelder om de eiwit-ophoping bij Alzheimer te behandelen. Het is niet genoeg om tau gewoon te onderdrukken of te verwijderen. Toekomstige therapieën zouden specifiek de schadelijke, afwijkende vorm moeten aanpakken zonder de gezonde variant te verstoren. Dat is een verfijndere doelstelling dan veel lopend onderzoek momenteel nastreeft.

Op dit moment zijn er bij het Alzheimer-congres in Londen meerdere tau-gerichte therapieën in de spotlights. Dit muisonderzoek geeft die discussie extra nuance: tau is geen passief onderdeel van het probleem, maar een actief onderdeel van het gezonde brein. Hoe die twee rollen te scheiden zijn, is nu een centrale vraag in het veld.

Lees het originele artikel