Alternatief voor poeptransplantatie: synthetisch darmmicrobioom
Een poeptransplantatie van een jonge donor kan het darmmicrobioom van een oude ontvanger volledig resetten. Maar de regelgeving maakt het steeds moeilijker.
Bij een fecale microbiota transplantatie (FMT) wordt ontlasting van een gezonde donor overgebracht naar een zieke ontvanger. Dierenstudies tonen aan dat dit bij oude dieren duidelijke gezondheidsvoordelen oplevert. Het probleem is dat elke donor een unieke samenstelling van darmbacteriën heeft. Dat maakt standaardisatie moeilijk, en regulerende instanties als de FDA eisen juist standaardisatie voor medicijngoedkeuring. De onderzoekers zetten een stap richting een alternatief: een levend biotherapeutisch product (LBP) met een bekende, gedefinieerde samenstelling van bacteriestammen.
In een kleine klinische studie met 18 deelnemers vergeleken ze dit product met reguliere FMT, beide afkomstig van dezelfde donor. De deelnemers hadden een terugkerende infectie met Clostridioides difficile, een ernstige darminfectie die vaak optreedt na antibioticagebruik. Zowel veiligheid als effectiviteit waren vergelijkbaar tussen beide behandelingen. De bacteriestammen nestelden zich bovendien duurzaam in de darm van de ontvanger, bij beide methoden.
Hoe ver zijn we van een kunstmatig microbioom?
Het huidige product bevat vijftien bacteriestammen. Een gezond menselijk microbioom bevat er honderden tot duizenden. Dat verschil is groot. Maar de onderzoekers zien dit als een eerste stap: als het lukt om een mengsel van vijftien stammen in gecontroleerde omstandigheden te produceren, is de weg open naar grotere mengsels.
Voor verouderingsonderzoek is dit relevant omdat het darmmicrobioom van oudere mensen structureel verschilt van dat van jongere mensen. Een verschuiving richting een jonger microbioom via FMT heeft in diermodellen meetbare effecten op onder meer ontsteking en cognitie. Of een gestandaardiseerd LBP datzelfde effect kan bereiken bij mensen, is een vraag voor toekomstig onderzoek.
Regulering als rem op innovatie
De FDA heeft slechts één FMT-product goedgekeurd, voor gebruik bij Clostridioides difficile-infectie. Andere toepassingen, zoals het resetten van een verouderd microbioom, vallen buiten die goedkeuring. Een gestandaardiseerd bacteriemengsel omzeilt dat probleem deels: het is reproduceerbaar en verifieerbaar, wat regulerende instanties gemakkelijker kunnen beoordelen dan een product op basis van menselijke ontlasting.