Nieuwe pezen succesvol gekweekt uit stamcellen
Pezen genezen slecht. Ze hebben weinig bloedtoevoer, herstellen langzaam. Bij ouderen verloopt dat herstel nog trager. Een nieuw protocol maakt het mogelijk menselijke stamcellen stap voor stap om te zetten in peescellen. Dat opent een route naar celtherapie voor peesletsels.
Pezen verbinden spier aan bot en staan onder constante mechanische belasting. Schade herstelt traag en onvolledig, wat bij ouderen leidt tot chronische problemen en verminderde mobiliteit. Tot nu toe ontbrak een betrouwbare methode om in het laboratorium peescellen te maken uit menselijke stamcellen (gespecialiseerde cellen die zich kunnen ontwikkelen tot andere celtypes).
Onderzoekers gebruikten enkelvoudige celanalyse (een techniek die per cel afzonderlijk meet welke genen actief zijn) om te begrijpen welke stappen embryonale peesontwikkeling doorloopt. Op basis daarvan ontwikkelden ze een stapsgewijs protocol dat menselijke geïnduceerde pluripotente stamcellen (stamcellen gemaakt van volwassen lichaamscellen) omzet naar een celtype dat sterk lijkt op embryonale peesstamcellen. Dat staat in het onderzoek gepubliceerd in eLife.
Waarom dit relevant is voor veroudering
Peesweefsel veroudert op een eigen manier. De extracellulaire matrix (het netwerk van eiwitten buiten de cellen) verliest elasticiteit en structuur. Cellen die de matrix onderhouden, worden minder actief. Celtherapie die nieuwe, jonge peescellen levert, zou dit proces kunnen vertragen of herstellen.
Het nieuwe protocol is nog niet getest in mensen of dieren. Maar het feit dat de cellen de juiste moleculaire kenmerken vertonen, is een noodzakelijke eerste stap. Zonder betrouwbaar protocol voor het maken van de juiste cellen is elke verdere toepassing onmogelijk. Die basis ligt er nu.
Bredere toepasbaarheid
Dezelfde aanpak kan gebruikt worden om andere bindweefseltypes te bestuderen die moeilijk toegankelijk zijn in levend weefsel. Pezen zijn een bijzonder geval, maar de combinatie van enkelvoudige celanalyse en stamceldifferentiatie is een methode die breder inzetbaar is in het begrijpen van weefselveroudering.