Senolytica hervormen immuunsysteem en metabolisme bij muizen
Wat als je verouderde cellen kunt opruimen en het lichaam zich daarna herorganiseert? Onderzoekers hebben voor het eerst gedetailleerd in kaart gebracht wat er daarna in het lichaam gebeurt.
Verouderde cellen (ook wel senescente cellen genoemd) hopen zich op naarmate we ouder worden. Ze stoppen met delen maar blijven aanwezig en sturen ontstekingssignalen naar hun omgeving. Senolytica zijn stoffen die deze cellen gericht verwijderen. Een combinatie van twee bestaande middelen, dasatinib en quercetine, wordt al jaren onderzocht als potentiële anti-verouderingstherapie.
Het onderzoek, gepubliceerd in Nature Aging, analyseerde voor het eerst op grote schaal wat er op celniveau gebeurt na zo’n behandeling. Onderzoekers bekeken weefsel van oude muizen na een korte en een langdurige behandeling met dasatinib en quercetine. Ze gebruikten bulk-RNA-sequencing en single-cell-analyse om veranderingen te meten in immuuncellen, bindweefsel (fibrose) en de stofwisseling.
Eerder ingrijpen lijkt effectiever
De resultaten laten zien dat de behandeling merkbare effecten had op het immuunsysteem. Bepaalde immuunceltypen veranderden in samenstelling en activiteit. Ook fibrose, de ophoping van bindweefsel die organen stijver en minder functioneel maakt, nam af in sommige weefsels. Daarnaast werden veranderingen in metabole processen waargenomen.
Opvallend is dat vroeg ingrijpen effectiever leek dan een behandeling op latere leeftijd. Bij muizen die eerder behandeld werden, waren de effecten consistenter aanwezig over meerdere weefsels. De onderzoekers suggereren dat het verwijderen van senescente cellen niet alleen de cellen zelf elimineer, maar ook de omgeving rondom die cellen hervormt.
Wat betekent dit voor mensen?
Het onderzoek heeft belangrijke beperkingen. Het gaat uitsluitend om mannelijke muizen, en resultaten uit diermodellen vertalen zich lang niet altijd naar mensen. De studie toont mechanismen en richtingen aan, maar zegt nog niets over optimale dosering, timing of veiligheid bij mensen. Klinische trials met dasatinib en quercetine lopen al, maar dit onderzoek geeft voor een longevity-bril interessante aanwijzingen over waarom vroege interventie met senolytica relevanter zou kunnen zijn dan late behandeling.
De combinatie van weefselbrede analyse en single-cell-data maakt dit wel een van de meest gedetailleerde beschrijvingen tot nu toe van wat senolytica doen met het verouderde lichaam.