Rapamycine werkt anders per weefsel en leeftijd

Rapamycine remt een eiwit dat mTOR heet, een centrale schakelaar in de cel die reageert op voedingsstoffen, stress en groeisignalen. Door mTOR te remmen, verhoog je de activiteit van autofagie: het proces waarbij cellen hun beschadigde onderdelen opruimen en recyclen. In muizen levert rapamycine een betrouwbare levensverlenging van tien tot twintig procent op. In mensen is dat bewijs er nog niet. De onderzoekers benadrukken in hun overzichtsartikel dat mTOR niet één doelwit is, maar twee verschillende complexen vormt, mTORC1 en mTORC2, die elk andere functies hebben in verschillende weefsels.

Niet alle remming is gelijk

Het probleem met rapamycine is dat het beide complexen kan raken, terwijl de gewenste effecten vooral via mTORC1 lopen. Remming van mTORC2 kan juist ongunstige effecten hebben, zoals verstoringen in de insulinegevoeligheid. Bovendien varieert de optimale mate van remming per orgaan: wat goed is voor het immuunsysteem, is niet per se goed voor de spieren of het hart.

Leeftijd speelt ook een rol. Jonge cellen en oude cellen reageren anders op mTOR-remming. De auteurs stellen dat er ruimte is voor preciezere interventies die specifieker mTORC1 remmen, op het juiste moment in het leven en in het juiste weefsel. Dat is een onderzoeksrichting, geen beschikbare therapie.

Waarom menselijk bewijs traag komt

Een terugkerend probleem is dat rapamycine een generiek, goedkoop middel is. Daardoor zijn er weinig commerciële prikkels om dure klinische trials te financieren. Het middel heeft potentie, schrijven de auteurs, maar als bot instrument: een bescheiden voordeel bij beperkte kosten is nog altijd een voordeel. Toch is een formeel bewijs bij mensen dringend nodig, en dat laat op zich wachten.

Lees het originele artikel