Pees herstelt slechter op leeftijd: oorzaak gevonden

Pezen verbinden spieren met botten en staan onder constante mechanische belasting. Met veroudering verandert hun samenstelling. Het onderzoek begon met een analyse van wereldwijde trendgegevens: peesblessures namen tussen 1990 en 2021 af, vermoedelijk doordat lichamelijk zwaar werk in veel landen verminderd is. Maar bij ouderen blijft het risico hoog, ook zonder zwaar werk.

De onderzoekers namen pezen uit jonge (acht weken) en oude (achttien maanden) ratten van beide geslachten en onderzochten hoe ze reageerden op herhaalde rek. Ze ontdekten dat de expressie (aanmaak) van twee eiwitten in de extracellulaire matrix (het steunweefsel rondom cellen) sterk daalde met veroudering: Col1a1, de bouwsteen van collageen type I, en Sparc, een regulator van collageenrijping. Dit gold voor zowel mannelijke als vrouwelijke ratten.

Sekseverschillen in hoe pezen verouderen

Opmerkelijk was dat de manier waarop pezen verouderen verschilt per geslacht. Bij vrouwelijke ratten nam de treksterkte af met ouder worden; bij mannelijke ratten nam het peesgewicht en de treksterkte juist toe. De celsamenstelling veranderde ook verschillend: bij vrouwtjes namen fibroblasten (cellen die matrix aanmaken) af, bij mannetjes nam hun aandeel toe. Dit suggereert dat hormonale en cellulaire mechanismen het verouderingsproces in pezen geslachtsspecifiek sturen.

De onderzoekers vonden ook dat een promoter (een DNA-schakelaar die de aanmaak van genen aanzet) die beide eiwitten tegelijk regelt, de peeskwaliteit bij ratten kon verbeteren. Maar dit is een vroeg mechanistisch inzicht en nog ver van een klinische toepassing bij mensen.

Betekenis voor herstel op leeftijd

Dit onderzoek draagt bij aan het begrip van waarom peesblessures bij oudere mensen langzamer genezen en vaker terugkeren. Het wijst op de extracellulaire matrix als een aanknopingspunt voor toekomstig onderzoek naar peesherstel bij veroudering. Of dit ook bij mensen opgaat, vereist vervolgstudies in menselijke weefsels en uiteindelijk klinisch onderzoek.

Lees het originele artikel