Oxidatieve stress versnelt staarvorming in het oog

De ooglens bestaat grotendeels uit gespecialiseerde cellen (lensepitheel­cellen) die gedurende het hele leven weinig worden vernieuwd. Die cellen zijn daardoor bijzonder kwetsbaar voor schade door oxidatieve stress (beschadiging van celcomponenten door reactieve zuurstofverbindingen). Bij veroudering neemt de hoeveelheid van die verbindingen toe terwijl de beschermende mechanismen verzwakken.

Onderzoekers beschrijven in dit onderzoek een specifieke receptor die normaal gesproken helpt de oxidatieve belasting in lensepitheel­cellen te reguleren. Wanneer die receptor overactief is, versterkt hij celbeschadiging in plaats van het te remmen. Een bijbehorend eiwit werkt samen met die receptor en versterkt het effect verder. Samen vormen ze een combinatie die staarvorming versnelt.

Chirurgie als enige optie

Staar is momenteel uitsluitend te behandelen via een operatie waarbij de troebele lens wordt vervangen door een kunstlens. Die ingreep is veilig en effectief, maar brengt risico’s met zich mee, waaronder infectie en complicaties bij ouderen met andere oogaandoeningen. Regeneratieve geneeskunde die staarvorming vertraagt of voorkomt, zou een groot verschil maken, zeker in landen met beperkte toegang tot oogheelkundige zorg.

De nieuw beschreven receptor en het bijbehorende eiwit bieden aanknopingspunten voor dit soort behandelingen. Door specifiek in te grijpen op dit pad, zou het mogelijk zijn staarvorming te vertragen zonder de hele cel te beïnvloeden. Dat vereist wel eerst verder onderzoek naar de veiligheid en specificiteit van zulke ingrepen.

Veroudering van gespecialiseerde cellen

Wat dit onderzoek ook illustreert, is hoe veroudering verschilt per celtype. Lensepitheel­cellen worden zelden vervangen en stapelen schade op over decennia. Dat maakt ze een bijzonder model voor het bestuderen van cellulaire veroudering in langlevende weefseltypen, een categorie die ook zenuwcellen en bepaalde hartcellen omvat.