Nieuwe verouderingsklok combineert proteoom en metaboloom
Een biologische klok die tegelijk eiwitten en kleine moleculen in het bloed meet, voorspelt chronische ziekten nauwkeuriger dan eerdere methoden. Bij meer dan 30.000 deelnemers scoorde hij bijzonder goed.
Verouderingsklokken zijn instrumenten die biologische leeftijd meten in plaats van kalenderleeftijd. Ze kijken naar signalen in het lichaam die verraden hoe snel iemand veroudert. Bestaande klokken gebruiken vaak DNA-methylering of een beperkte set biomarkers. De nieuwe klok, StackAge genaamd, combineert twee typen gegevens: het proteoom (alle eiwitten in het bloed) en het metaboloom (kleine moleculen zoals suikers en vetzuren die stofwisselingsprocessen weerspiegelen).
De onderzoekers analyseerden data van 30.376 deelnemers uit de UK Biobank. StackAge voorspelde chronologische leeftijd met een correlatie van circa 0,93, wat hoog is voor dit soort modellen. Bij twaalf chronische ziekten verbeterde de klok de risicoschatting aantoonbaar, met het sterkste effect bij diabetes type 2, de ziekte van Alzheimer en chronische nierziekte.
Wat de klok meet
De biomarkers die de klok het meest gebruikt, vielen in drie biologische categorieën: ontsteking, metabole stress en veranderingen in het bindweefsel rond cellen (extracellulaire matrix). Dat zijn drie processen die al langer worden gelinkt aan veroudering en leeftijdsgerelateerde ziekten.
De studie toont ook dat leefstijlfactoren zoals bewegen, roken en voeding samenhangen met een hogere of lagere biologische leeftijd volgens StackAge. Dat maakt de klok potentieel bruikbaar voor preventie-onderzoek.
Meer klokken, maar ook meer vragen
Tegelijkertijd plaatst commentaar op dit veld een kanttekening. Het ontwikkelen van nieuwe klokken gaat snel, maar het valideren ervan voor specifieke toepassingen, zoals het meten van het effect van een therapie, is veel moeilijker. StackAge is gecorreleerd met ziekte-uitkomsten, maar of hij ook verandering door behandeling nauwkeurig registreert, is vooralsnog niet aangetoond. Dat is een fundamentele uitdaging voor het hele verouderingsklok-veld en geldt ook voor StackAge.
De resultaten zijn gepubliceerd in Briefings in Bioinformatics.