Nieuw eiwit stuurt celveroudering aan
Een eiwit dat in de wetenschappelijke literatuur vrijwel onbekend is, blijkt een directe rol te spelen bij celveroudering. Dat is een onverwachte vondst in een vakgebied dat al decennialang dezelfde bekende spelers onderzoekt.
Celveroudering (senescentie) is het proces waarbij beschadigde cellen stoppen met delen, maar actief blijven en ontstekingsstoffen uitsturen. Dat is nuttig als tijdelijke reactie op schade, maar schadelijk als die cellen zich opstapelen. Onderzoekers zochten naar nieuwe eiwitten die dit proces aandrijven en stuitten op PTCHD4.
Wat doet PTCHD4?
PTCHD4 is structureel verwant aan een eiwit dat betrokken is bij de Hedgehog-signaleringsroute, een celcommunicatiesysteem dat groei en herstel regelt. Maar de specifieke functie van PTCHD4 was onbekend. Dat is nu veranderd.
Cellen die PTCHD4 niet aanmaken, verouderden in het laboratorium later dan gewone cellen: gemiddeld bij passage 14 in plaats van 8. Cellen met extra PTCHD4 verouderden juist vroeger, al bij passage 5, aldus de onderzoekers. In levende muizen waren dieren zonder dit eiwit beter bestand tegen een stof die veroudering nabootst, en leefden ze van nature maanden langer. Er werden geen schadelijke bijwerkingen van de afwezigheid van het eiwit vastgesteld.
Wat maakt dit anders dan andere senescentie-onderzoeken?
De meeste senescentie-studies richten zich op bekende mechanismen, zoals het p16-eiwit of het SASP (het pakket ontstekingsstoffen dat verouderde cellen uitscheiden). PTCHD4 staat buiten die gebaande paden. Het eiwit is onder normale omstandigheden nauwelijks aanwezig in cellen, maar neemt toe bij schade en veroudering. Menselijk weefsel van patiënten met een ernstige longziekte (idiopathische pulmonaire fibrose) bevatte meer PTCHD4 dan gezond weefsel.
Dit zijn vroege bevindingen, voornamelijk uit cel- en dieronderzoek. De relevantie voor mensen moet nog worden vastgesteld. Maar het is een concreet en nieuw aangrijpingspunt in het senescentie-onderzoek, en dat is zeldzaam.
Zoektermen om verder te zoeken: cellulair senescentie SASP mechanismen, Hedgehog signaalroute celveroudering, senescentie-biomarkers p16 SA-beta-gal