MMP9 in het bloed versnelt botveroudering bij muizen
Een eiwit dat soms ‘de bloedbaan vervuilt’ naarmate we ouder worden, blijkt botweefsel direct te beschadigen.
MMP9 is een enzym dat normaal betrokken is bij het afbreken en hermodelleren van weefsel. Bij veroudering stijgt het niveau van MMP9 in het bloed. Eerder onderzoek had al aanwijzingen dat hoge MMP9-concentraties bijdragen aan botontsteking en botverlies bij ouderen, maar het was moeilijk dit specifiek aan te pakken zonder bijwerkingen elders in het lichaam.
De onderzoekers beschreven in de Fight Aging newsletter een aanpak waarbij macrofagen (immuuncellen die normaal vreemde deeltjes opruimen in het lichaam) werden ingezet als transportmiddel. Via een lipide nanopartikel dat de eigenschappen nadoet van cellen die geprogrammeerd afsterven, werden macrofagen ertoe gebracht een antilichaam te produceren dat MMP9 neutraliseert. Op die manier verspreidde de behandeling zich breed door het lichaam zonder dat er een directe injectie in het botweefsel nodig was.
Macrofagen als medisch koerier
Het idee om macrofagen te gebruiken als fabrikant van een therapeutisch eiwit is relatief nieuw. Macrofagen zijn overal in het lichaam aanwezig en produceren van nature grote hoeveelheden eiwitten. Als ze via messenger RNA (een tijdelijke genetische instructie) worden aangestuurd om een specifiek antilichaam te maken, kunnen ze dat eiwit breed verspreiden. De kortlevende instructie verdwijnt na verloop van tijd vanzelf, wat de aanpak in principe tijdelijk en controleerbaar maakt.
Bij verouderde muizen leidde de behandeling tot verbetering van botweefselkwaliteit. Botdichtheid en structurele kenmerken verbeterden meetbaar. Of dezelfde aanpak bij mensen werkt en veilig is, is niet bekend. De studie is uitgevoerd bij muizen; klinische toepassingen vereisen uitgebreid vervolgonderzoek.
Bredere implicaties voor longevity
Deze aanpak raakt twee actuele thema’s in longevity-onderzoek. Ten eerste is botveroudering (osteoporose en botkwaliteitsverlies) een grote oorzaak van invaliditeit bij ouderen. Ten tweede toont de techniek hoe cel-gebaseerde gentherapie, waarbij lichaamseigen cellen worden omgeprogrammeerd, nieuwe mogelijkheden biedt die klassieke medicijnen niet hebben. Of MMP9-verlaging ook voordelen biedt buiten het bot, is een open vraag.