MicroRNA-147 stuurt immuuncellen in aderverkalking
Aderverkalking (atherosclerose) begint onschuldig, maar wordt gevaarlijk als immuuncellen het opgeven. Een klein stukje genetisch materiaal blijkt te bepalen welke kant die cellen op gaan.
In de wand van bloedvaten kunnen vetophopingen ontstaan die de doorgang vernauwen. Het lichaam stuurt dan immuuncellen, zogeheten macrofagen, om de schade op te ruimen. Maar in een gevorderde plaque raken die cellen overweldigd. Ze worden ontstekingsbevorderend en sterven uiteindelijk af, waardoor de plaque groter en gevaarlijker wordt.
Onderzoekers hebben nu ontdekt dat een klein molecuul, microRNA-147, een sleutelrol speelt in dit proces. MicroRNA’s zijn korte stukjes RNA die de productie van eiwitten in een cel bijsturen. Ze binden zich aan boodschapper-RNA en remmen zo de aanmaak van specifieke eiwitten. MicroRNA-147 beïnvloedt hoe macrofagen reageren op de vijandige omgeving van de plaque. De onderzoekers beschrijven hoe dit molecuul het gedrag van macrofagen stuurt, richting ofwel herstel ofwel ontsteking.
Twee richtingen, één mol
Macrofagen zijn niet allemaal hetzelfde. Sommige werken ontstekingsremmend en proberen de plaque op te lossen. Andere versterken juist de ontsteking en dragen bij aan verdere groei. MicroRNA-147 lijkt mee te bepalen in welke richting een macrofaag zich ontwikkelt. Dat maakt het een potentieel doelwit voor nieuwe behandelingen.
Tot nu toe zijn er weinig therapieën die het gedrag van macrofagen in plaques gericht kunnen bijsturen. Bestaande behandelingen richten zich vooral op cholesterolverlaging of bloedverdunning. Een aanpak via microRNA-147 zou iets wezenlijk anders doen: de immuunrespons in de vaatwand zelf aanpassen.
Relevantie voor veroudering
Aderverkalking is een van de meest voorkomende oorzaken van hartaanvallen en beroertes, en het risico neemt sterk toe met de leeftijd. Het verouderende immuunsysteem verliest aan veerkracht, waardoor macrofagen minder goed in staat zijn om plaques op te ruimen. Inzicht in de moleculaire mechanismen achter dat falen is een stap richting behandelingen die het verouderingsproces van bloedvaten vertragen.
Of microRNA-147 zich ook in menselijk weefsel op dezelfde manier gedraagt, moet nog verder worden onderzocht. Maar de bevinding opent een nieuwe richting in het begrijpen van waarom aderverkalking met de leeftijd zo gevaarlijk wordt.