Nachtdiensten? Melatonine helpt je DNA te repareren
Nachtdiensten maken mensen ziek op de lange termijn. Maar een nieuwe studie laat zien dat melatonine-supplementen een deel van de schade in het DNA kunnen beperken. Dat is opvallend, want melatonine kennen de meeste mensen alleen als slaapmiddel.
Werken in de nacht verstoort het circadiaans ritme, het interne 24-uursklok dat vrijwel alle lichaamsprocessen aanstuurt. Een van de gevolgen is dat DNA-schade minder efficiënt wordt hersteld. Over jaren kan dat bijdragen aan versnelde veroudering en een hogere kans op bepaalde ziekten.
De studie onderzocht of melatonine-supplementen dat reparatieproces kunnen stimuleren bij nachtwerkers. De vroege resultaten zijn positief: deelnemers die melatonine namen, toonden betere activiteit van DNA-reparatiemechanismen dan de controlegroep. Het gaat hier om de processen waarbij cellen fouten in het genetisch materiaal opsporen en corrigeren.
Melatonine als meer dan slaaphormoon
Melatonine is een hormoon dat het lichaam normaal aanmaakt bij het donker worden. Het signaleert aan de hersenen dat het nacht is. Bij nachtwerkers is die productie verstoord: licht en activiteit onderdrukken het hormoon precies op het moment dat het lichaam het nodig zou hebben.
Wat nieuw is aan dit onderzoek, is de focus op DNA-herstel in plaats van slaap. Cellen beschikken over gespecialiseerde eiwitten die beschadigde stukken DNA opsporen en repareren. Dit mechanisme heet nucleotide-excisiereparatie (het verwijderen en vervangen van beschadigde nucleotiden, de bouwstenen van DNA). De onderzoekers maten of deze processen actiever waren bij melatoninegebruikers. Dat bleek het geval.
Vroeg stadium, maar veelbelovend
De bevindingen zijn voorlopig. De studie is klein en duurde beperkte tijd. Het is nog niet duidelijk of de verbeterde reparatie-activiteit op lange termijn ook echt ziekte voorkomt. Toch opent het onderzoek een interessante vraag: kan een goedkoop en breed verkrijgbaar supplement een deel van de biologische kosten van onregelmatig werken compenseren?
Voor de ongeveer 20 procent van werkende mensen in Nederland die in ploegendienst of nachtdienst werkt, is dat een relevante vraag. Vervolgstudies met grotere groepen en langere opvolging zijn nodig om een definitief antwoord te geven.