Levercellen kopen herstelcapaciteit door tijdelijk te stoppen met delen bij muizen
Na een leverschade, zoals door een overdosis paracetamol, moeten levercellen zich snel herstellen. Maar sommige cellen stoppen eerst juist met delen. Nieuw onderzoek bij muizen laat zien dat dit geen falen is, maar een beschermend mechanisme.
De lever is verdeeld in zones. De middelste zone (zone 2) is de voornaamste bron van nieuwe levercellen bij herstel. Bij muizen die een hoge dosis paracetamol kregen, zagen onderzoekers dat cellen in precies die zone plotseling minder snel deelden. Dit was paradoxaal: de cel die het meest nodig is voor herstel, stopt tijdelijk met groeien.
Stressreactie als overlevingsstrategie
De onderzoekers combineerden ruimtelijke transcriptomics (een methode die genactiviteit per plek in het weefsel meet) met functionele studies. Ze vonden dat de middelste levercellen een specifieke stressrespons activeren via een signaalketen die Atf4 en Chop heet. Die keten activeert vervolgens een remmer van celdeling, Btg2.
Het resultaat: cellen remmen tijdelijk hun deling, zodat ze de stress kunnen verwerken. Na 24 uur werd de deling geleidelijk hervat. Volgens de onderzoekers behoudt een cel op die manier haar vermogen om later effectief te regenereren. Een cel die te vroeg deelt terwijl ze onder stress staat, loopt meer kans om te sterven.
Relevant voor leverschade en geneesmiddelen
Paracetamol-overdosering is wereldwijd de belangrijkste oorzaak van acute leverfalen door medicijnen. Dit mechanisme kan helpen verklaren waarom sommige cellen de eerste golf van schade overleven en anderen niet. De studie verscheen in het tijdschrift eLife. Het gaat om muizenstudies; of dit mechanisme identiek werkt bij mensen is niet vastgesteld in dit onderzoek.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- leverregeneratie celcyclusarrest | geïntegreerde stressrespons hepatocyten | ruimtelijke transcriptomics leverschade