Eiwit in eicel beschermt chromosoomcohesie gedurende reproductief leven bij muizen
Vrouwelijke vruchtbaarheid heeft een houdbaarheidsdatum, en die begint al bij de geboorte. Maar hoe eicellen zichzelf decennialang staande houden, was tot nu toe onduidelijk. Onderzoekers ontdekten een eiwit dat daarin een sleutelrol speelt bij muizen.
Menselijke eicellen worden aangelegd tijdens de foetale ontwikkeling. Daarna slapen ze tientallen jaren, totdat de eisprong ze wakker maakt. Gedurende die slaap moeten de chromosomen intact blijven. Dat lukt via een systeem dat de chromosomen bij elkaar houdt (cohesinecomplexen met het eiwit REC8). Maar REC8 wordt niet aangevuld. Hoe eicellen dit beschermen, was onbekend.
Een oöcyt-specifiek beschermingseiwit
De onderzoekers identificeerden een eerder onbekend eiwit, OMC1 genaamd, dat uitsluitend in eicellen aanwezig is. OMC1 koppelt zich aan de REC8-cohesinecomplexen op de chromosoomas, al vanaf de foetale fase. Bij muizen waarvan het gen voor OMC1 was uitgeschakeld, verslechterde de chromosoomcohesie sneller. Dat leidde tot meer fouten bij de celdeling van eicellen, met name een verhoogde kans op onjuiste chromosoomverdeling (aneuploïdie).
Die chromosoomfouten nemen sowieso toe naarmate vrouwen ouder worden. Ze zijn een van de hoofdoorzaken van onvruchtbaarheid, miskramen en aangeboren aandoeningen zoals het syndroom van Down. De studie, gepubliceerd in Nature Aging, laat zien dat OMC1 dit verouderingsproces in de eicel remt.
Van muis naar mens
Of OMC1 bij mensen dezelfde rol heeft, is niet onderzocht in deze studie. Het eiwit is wel aanwezig in menselijk weefsel, maar of het functie identiek is, moet nog worden vastgesteld. De onderzoekers omschrijven hun bevindingen als een aanwijzing voor de moleculaire basis waarmee de vruchtbaarheidsduur van vrouwen mede wordt bepaald.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- oöcyt chromosoomcohesie veroudering | REC8 cohesin meiose | aneuploïdie reproductieve veroudering