Langlevende soorten delen drie verouderingsmechanismen

Denk aan een boom van 80.000 jaar oud, een naakte molrat die geen kanker krijgt, of een kwallenssoort die zichzelf lijkt te verjongen. Veroudering verloopt bij zulke organismen anders dan bij mensen. Maar welke mechanismen liggen daaraan ten grondslag, en zeggen ze iets over hoe wij verouderen?

Onderzoekers analyseerden 101 soorten die langer dan 250 jaar leven. Negentig daarvan zijn planten, elf zijn dieren. Ze keken naar genetische, eiwitchemische en metabole kenmerken, zowel op soortniveau (waarom leeft de ene soort langer dan de andere?) als op individueel niveau (waarom leeft het ene individu langer dan een soortgenoot?). De resultaten verschenen in het tijdschrift Aging.

Drie gedeelde mechanismen

Uit het onderzoek kwamen drie processen naar voren die zowel inter- als intraspecifieke levensduurvariatie kenmerken: DNA-onderhoud (het vermogen van cellen om genetische schade te herkennen en te repareren), stamcelactiviteit (het behoud van cellen die weefsels kunnen vernieuwen) en stressmanagement (het vermogen om schadelijke omstandigheden zoals hitte, oxidatie of zuurstoftekort te weerstaan).

Opvallend is dat dezelfde mechanismen ook actief zijn in vroege ontwikkelingsstadia en in kiemcellen, de cellen die genetisch materiaal doorgeven aan volgende generaties. De onderzoekers suggereren dat dit geen toeval is: soorten die langer leven, lijken bepaalde ontwikkelingskenmerken langer te behouden.

Voorzichtigheid bij de conclusies

De onderzoekers zijn expliciet terughoudend. De beschikbare moleculaire data over duizenden individuen van langlevende soorten zijn beperkt. Methoden verschillen sterk per studie. En de wisselwerking tussen fysiologie en omgeving is nog niet goed begrepen. Het is daardoor vooralsnog niet mogelijk om te zeggen hoe groot de bijdrage van elk mechanisme precies is.

Voor een longevity-bril is dit interessant materiaal. Als DNA-herstel, stamcelfunctie en stressbestendigheid gedeelde kenmerken zijn van langlevende wezens, zijn dat potentieel relevante aangrijpingspunten voor onderzoek naar menselijke veroudering. Maar de vertaalslag van langlevende planten en dieren naar de menselijke biologie vereist nog veel vervolgonderzoek.

Lees het originele artikel