Immuuncellen drijven bloedvorming bij veroudering
Naarmate we ouder worden, verandert de samenstelling van ons bloed. Er komen steeds meer bepaalde witte bloedcellen bij, en dat gaat ten koste van de balans. Nu is er een concreet mechanisme gevonden dat dit verklaart.
Leeftijdsgebonden verandering in bloedcelproductie, ook wel age-associated myelopoiesis (leeftijdsgerelateerde bloedcelvorming) genoemd, is een bekende maar slecht begrepen verschijning. Oudere mensen maken relatief meer myeloïde cellen aan, een klasse witte bloedcellen, dan jongere mensen. Dat verstoorde evenwicht hangt samen met een hoger risico op hartziekten, infecties en bloedkanker.
Onderzoekers publiceerden in Nature Aging nieuwe bevindingen over een specifieke groep immuuncellen: cytotoxische CD4+ T-cellen. Normaal helpen CD4+ T-cellen het immuunsysteem coördineren. Met het ouder worden verschijnt er een subgroep die zich agressiever gedraagt, vergelijkbaar met de cellen die normaal infecties direct aanvallen. De onderzoekers ontdekten dat deze cellen in het beenmerg ophopen en daar een signaalmolecuul genaamd CCL5 uitscheiden.
CCL5 als schakel
CCL5 bindt aan de receptor CCR5 op bloedstamcellen. Dat signaal zet de stamcellen aan tot overmatige aanmaak van myeloïde cellen. De resulterende onevenwichtige bloedsamenstelling draagt bij aan laaggradige ontsteking die op zijn beurt weer verouderingsprocessen versterkt, een bekende vicieuze cirkel in de verouderingsbiologie.
Opvallend: toen de onderzoekers CCR5 blokkeerden in verouderde muizen, draaide dit effect deels terug. De muizen vertoonden tekenen van een verbeterde gezondheid op hogere leeftijd (healthspan). Dat is een relevante bevinding, want CCR5-remmers bestaan al als geneesmiddelen, onder andere voor hiv-behandeling.
Van muis naar mens
Of dit mechanisme ook bij mensen werkt, is nog niet aangetoond. Muismodellen van veroudering zijn nuttig, maar schieten soms tekort doordat veroudering bij muizen anders verloopt dan bij mensen. Bovendien zijn CCR5-remmers niet zonder bijwerkingen. Toch is dit een concreet aanknopingspunt voor verder onderzoek naar het remmen van leeftijdsgebonden bloedveranderingen.
Voor de longevity-wetenschap is het interessant dat het immuunsysteem actief bijdraagt aan zijn eigen veroudering via een meetbaar signaalmechanisme. Dat maakt het in principe aanpasbaar.
Zoektermen: leeftijdsgerelateerde myelopoiese, CCL5-CCR5 immuunveroudering, cytotoxische T-cellen beenmerg