Honger hormoon onderdrukt spierverlies op oudere leeftijd (in muizen)
Ghreline is bekend als het hormoon dat honger opwekt. Minder bekend is dat het ook spieren aantast bij veroudering. Onderzoekers ontdekten dat het blokkeren van de receptor voor dit hormoon de spierkracht van oude muizen significant verbetert, Deze bevinding heeft mogelijk grote gevolgen voor sarcopenie, het spierverlies dat miljoenen ouderen treft.
Sarcopenie, het geleidelijke verlies van spiermassa en -kracht dat met veroudering optreedt, is een van de meest onderschatte gezondheidsproblemen van een vergrijzende samenleving. Het verhoogt het valrisico, vertraagt herstel na ziekte, en is geassocieerd met vroegtijdige sterfte. Er zijn nauwelijks effectieve behandelingen. Beweging helpt, maar niet iedereen kan voldoende trainen, en de effecten nemen af naarmate men ouder wordt.
Ghreline, geproduceerd door de maag, stijgt in concentratie naarmate mensen ouder worden. Dat lijkt aanvankelijk verrassend, je zou denken dat een hormoon dat honger opwekt juist zorgt voor meer eetlust en dus meer voeding voor de spieren. Maar eerder onderzoek toonde al aan dat het weghalen van ghreline bij oudere muizen de mitochondriale functie herstelt, obesitas tegengaat en spierkracht terugbrengt. Mitochondriën zijn de energiecentrales van cellen; als ze slecht functioneren, kunnen spieren minder kracht genereren.
De receptor als doelwit
Het nieuwe onderzoek (gepubliceerd in Aging Cell) richt zich niet op het hormoon zelf, maar op de receptor waarmee het communiceert: de ghrelinereceptor, ook bekend als GHSR (growth hormone secretagogue receptor). Door deze receptor te onderdrukken in oudere muizen, verbeterde de spierfunctie merkbaar. Dit is een subtiel maar belangrijk onderscheid: het onderdrukken van een receptor is in principe farmacologisch toegankelijker dan het volledig elimineren van een hormoon. Receptorblokkers bestaan al voor tientallen andere aandoeningen.
De onderzoekers zagen verbetering in zowel spiermassa als functionele spierkracht. De exacte mechanismen zijn nog niet volledig opgehelderd, maar er zijn aanwijzingen dat de ghreline receptor in werkt op metabole processen in spierweefsel die bij veroudering ontregeld raken, waaronder mitochondriale activiteit en eiwitsynthese.
Van muis naar mens: een lange weg
Voorzichtigheid is hier op zijn plaats. Wat in muizen werkt, werkt lang niet altijd in mensen, en de fysiologie van veroudering verschilt aanzienlijk tussen soorten. Bovendien heeft ghreline meerdere functies in het lichaam, waaronder een rol in slaapregulatie en cognitie. Het langdurig blokkeren van de receptor zou neveneffecten kunnen geven die nu nog niet zichtbaar zijn. Toch markeert dit onderzoek een interessant nieuw doelwit in de strijd tegen sarcopenie, een aandoening waarvoor de behandelopties tot nu toe teleurstellend beperkt zijn gebleven.