Getrainde immuniteit: hoe de stofwisseling je afweercellen anders laat werken
Je afweersysteem onthoudt meer dan alleen infecties. Immuuncellen kunnen ook leren van eerdere activering en daarna sterker reageren. Nieuw onderzoek ontrafelt hoe de stofwisseling daarbij een sleutelrol speelt.
Getrainde immuniteit (trained immunity) is een vorm van geheugen in het aangeboren immuunsysteem. Anders dan het klassieke immuungeheugen, dat specifiek is voor één ziekteverwekker, maakt getrainde immuniteit immuuncellen algemeen alerter. Ze reageren sneller en sterker op een volgende uitdaging, ook als die uitdaging anders is dan de eerste.
Onderzoekers publiceerden in het tijdschrift eLife een overzichtsartikel dat twee soorten metabole veranderingen uit elkaar trekt. De eerste soort treedt op tijdens de eerste activering en zorgt voor wijzigingen in epigenetische markeringen (aanpassingen in hoe genen aan- of uitstaan, zonder verandering in het DNA zelf). De tweede soort volgt later, als gevolg van die epigenetische veranderingen, en houdt de immuuncel in een verhoogde staat van paraatheid. De studie benadrukt dat niet alle stoffen die de stofwisseling activeren ook getrainde immuniteit veroorzaken.
Waarom dit relevant is voor veroudering
Naarmate we ouder worden, verandert het aangeboren immuunsysteem. Chronische laaggradige ontsteking, ook wel inflammaging genoemd, is mede het gevolg van immuuncellen die te lang of te breed geactiveerd blijven. Getrainde immuniteit zou hier zowel positief als negatief aan bij kunnen dragen: een goed gekalibreerd systeem beschermt, maar een overactief systeem draagt bij aan weefselschade.
Het onderscheid dat de auteurs maken tussen twee fasen van metabole verandering is voor longevity-onderzoek relevant. Als we beter begrijpen welke metabole signalen het gewenste immuungeheugen activeren, en welke juist de schadelijke chronische activering veroorzaken, kunnen we gerichtere interventies ontwikkelen.
Monocyten en macrofagen als studieobject
Het onderzoek richt zich specifiek op monocyten en macrofagen, twee typen witte bloedcellen die centraal staan in het aangeboren immuunsysteem. Bij deze cellen zijn de veranderingen in stofwisseling en epigenetische activiteit het duidelijkst zichtbaar na een trainingsprikkel. Of vergelijkbare processen ook bij andere immuunceltypen optreden, is een open vraag voor vervolgonderzoek.