Het genoom in kaart: hoe de kern van cellen veroudert

De manier waarop DNA is opgevouwen in de celkern is niet willekeurig. Genen die actief moeten zijn, liggen anders gevouwen dan genen die stil worden gehouden. Die ruimtelijke organisatie bepaalt mede welke cellen iemand is: een hersencell, een hartspiercell of een immuuncel. De onderzoekers beschrijven in Science hoe nieuwe technieken het mogelijk maken om deze driedimensionale genoomorganisatie in gezonde weefsels te bestuderen op het niveau van individuele cellen.

Wat verandert bij veroudering?

Naarmate cellen verouderen, raakt de ruimtelijke organisatie van het DNA verstoord. Genen die stil zouden moeten zijn, worden actief. Genen die actief zouden moeten zijn, raken onderdrukt. Dit verschijnsel, ook wel epigenetische ontregeling of DNA-veroudering genoemd, wordt gezien als een centrale oorzaak van leeftijdsgerelateerde ziekten. Het opstellen van een nauwkeurige kaart van gezonde genoomorganisatie is een noodzakelijke eerste stap: zonder te weten hoe het eruit hoort te zien, is het moeilijk te meten wat er misgaat.

Gelijktijdig beschrijft een verwant artikel in hetzelfde nummer van Science een menselijk atlas van genoomorganisatie en DNA-methylering (een chemische markering op het DNA die aangeeft welke genen aan of uit staan) in cellen door het hele lichaam. Samen vormen deze studies een basis voor toekomstig onderzoek naar hoe de celkern verandert bij veroudering en ziekte.

Van atlas naar aangrijpingspunten

Het in kaart brengen van gezonde genoomorganisatie is geen behandeling op zichzelf. Maar het biedt referentiemateriaal waartegen ziek of verouderd weefsel kan worden afgezet. Waar de structuur afwijkt van gezond, liggen mogelijk aangrijpingspunten voor therapie. Dat is vooralsnog toekomstmuziek, maar de atlas maakt die stap concreter.

Lees het originele artikel