Hersendelen verouderen ongelijk bij Lewy-dementie
Niet elk deel van de hersenen veroudert even snel bij dementie met Lewy-lichaampjes. Complexere hersengebieden, met meer verbindingen en hogere energiebehoefte, gaan eerder achteruit dan eenvoudiger gebieden.
Dat blijkt uit een grote beeldvormingsstudie, gepubliceerd op Fight Aging!. De onderzoekers vergeleken MRI-scans van 89 patiënten met dementie met Lewy-lichaampjes met 89 gezonde controlepersonen. Ze brachten in kaart welke hersengebieden dunner worden en zochten naar de genetische en moleculaire oorzaken daarvan.
Wat zijn Lewy-lichaampjes?
Dementie met Lewy-lichaampjes is een vorm van hersenziekten die wordt veroorzaakt door ophoping van een misvouwen eiwit: alfa-synucleïne. Dat eiwit verspreidt zich door de hersenen en veroorzaakt schade aan zenuwcellen. De ziekte deelt kenmerken met zowel de ziekte van Parkinson als Alzheimer.
Uit de studie blijkt dat de hersengebieden die het meest krimpen, in gezonde hersenen gekenmerkt worden door hogere activiteit van genen die betrokken zijn bij de energiefabriekjes van de cel (mitochondria) en bij signaaloverdracht tussen zenuwcellen. Die gebieden lijken kwetsbaarder, mogelijk omdat ze meer energie verbruiken en meer contact maken met beschadigd eiwit.
Nieuwe aanwijzingen over kwetsbaarheidsmechanismen
Naast de overlap met Parkinson- en Alzheimer-genen vonden de onderzoekers ook 90 genen die uniek zijn voor Lewy-dementie en verband houden met een specifiek remmend signaalnetwerk in de hersenen (het GABAerge systeem). Ook de verspreiding van de schade volgde de bestaande verbindingen in de hersenen, wat suggereert dat het misvouwen eiwit zich langs die routes verplaatst.
Dat de cortex (de buitenste laag van de hersenen) dunner wordt in gebieden die rijker zijn aan verbindingen en metabolisch actiever zijn, is voor een longevity-bril interessant. Het geeft aan dat hersengebieden die harder werken ook harder geraakt worden bij dit type neurodegeneratieve ziekte. Of dat betekent dat het beschermen van mitochondriale functie ook beschermt tegen Lewy-dementie is een vraag die de studie opwerpt, maar nog niet beantwoordt.
De onderzoekers benadrukken dat hun bevindingen wijzen op selectieve kwetsbaarheid, niet op een willekeurig degeneratief proces. Dat onderscheid is relevant voor toekomstig onderzoek naar vroegdetectie en gerichte behandeling.
Wil je zelf verder onderzoeken?
Zoektermen: alfa-synucleïne corticale dunwording, mitochondriale kwetsbaarheid neurodegeneneratie, GABAerg signaal Lewy-dementie