Hersencellen worden ontstoken via stofwisseling op leeftijd
Microglia, de afweercellen van het brein, veranderen van gedrag naarmate je ouder wordt. Nieuw onderzoek legt uit hoe veranderingen in hun stofwisseling dat veroorzaken.
Het brein heeft zijn eigen immuunsysteem. Microglia zijn de cellen die daarin het werk doen: ze ruimen afval op, bewaken verbindingen tussen neuronen en reageren op beschadiging. Op jonge leeftijd doen ze dat efficiënt. Op hogere leeftijd slaan ze echter steeds vaker de verkeerde kant op: ze worden chronisch actief en produceren ontstekingsstoffen die het breinweefsel beschadigen. De onderzoekers stellen dat stofwisselingsveranderingen een centrale rol spelen in deze omslag.
Energie stuurt gedrag
Microglia gebruiken verschillende energiebronnen afhankelijk van wat ze aan het doen zijn. Voor snelle immuunreacties schakelen ze over op glycolyse, het snel verbranden van suiker. Voor rustige onderhoudstaken gebruiken ze oxidatieve fosforylering, een langzamere maar efficiëntere manier om energie uit zuurstof te halen. Met veroudering raakt dat evenwicht verstoord. Microglia blijven hangen in de suikerverbrandingsmodus, ook als er geen acute dreiging is. Dat leidt tot aanhoudende aanmaak van ontstekingsstoffen.
Ook de productie van reactieve zuurstofverbindingen (ongewenste bijproducten van energieprocessen) neemt toe. Die beschadigen het omringende breinweefsel en versterken de ontstekingsreactie verder. Tegelijkertijd neemt de capaciteit voor het opruimen van beschadigde eiwitten en cellen, een proces dat fagocytose heet, af.
Sekseverschillen en ziektecontext
De reviewstudie, gepubliceerd in het tijdschrift Aging Cell, benadrukt dat de stofwisselingsveranderingen in microglia niet uniform zijn. Ze verschillen tussen mannen en vrouwen, en ze verlopen anders bij gezond ouder worden dan bij Alzheimer of Parkinson. Bij Alzheimer worden specifieke stofwisselingspaden die te maken hebben met vetverwerking extra verstoord. Bij Parkinson spelen mitochondriale disfunctie en oxidatieve stress een grotere rol.
De onderzoekers benadrukken dat een beter begrip van deze stofwisselingspatronen kan helpen bij de ontwikkeling van therapieën die microglia terugbrengen naar hun gezonde, onderhoudende gedrag. Het gaat hier om vroeg stadium basisonderzoek. Concrete behandelingen zijn er nog niet.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- microglia metabole herprogrammering veroudering | neuroinflammatie glycolyse oxidatieve fosforylering | fagocytose hersencellen ouder worden