Hersencel-omprogrammering werkt minder bij oude muizen
Onderzoekers werken aan een techniek die steuncellen in de hersenen omzet in nieuwe neuronen. Dat klinkt veelbelovend, maar er is een addertje onder het gras: bij oude dieren werkt de methode aanzienlijk minder goed.
Gliacellen (steuncellen in het zenuwstelsel) kunnen met behulp van transcriptiefactoren worden omgeprogrammeerd tot neuronen. In jonge dieren lukt dat redelijk goed. Bij oudere dieren is het een ander verhaal. De onderzoekers gebruikten het netvlies van de muis als model, omdat dat een toegankelijk deel is van het centrale zenuwstelsel.
Ze testten drie verschillende strategieën op basis van transcriptiefactoren (eiwitten die bepalen welke genen actief zijn). In alle drie de gevallen produceerden de gliacellen van oude muizen minder nieuwe neuronen dan die van jonge muizen. Analyse van individuele cellen liet zien waarom: oude gliacellen activeren de programma’s voor stamcelvorming niet, maar gaan in plaats daarvan in een reactieve, ontstekingsbevorderende toestand.
Ontsteking als drempel
Tegelijk reageert het verouderende netvlies heftiger op beschadiging. De neuro-immuunrespons (de reactie van het immuunsysteem in en rond het zenuwstelsel) is sterker en langduriger dan bij jonge dieren. Die combinatie van veranderde gliacellen en een verhoogde immuunreactie vormt een dubbele hindernis voor nieuwe neuronvorming.
De onderzoekers probeerden dit deels te omzeilen met dexamethason, een ontstekingsremmer. Dat herstelde de neuronvorming gedeeltelijk. Het is een voorlopig resultaat in diermodellen, maar het wijst op een richting: wie neuronen wil laten herstellen in het verouderende brein, moet mogelijk eerst de ontsteking aanpakken.
Wat dit betekent voor behandelingen
Veel onderzoek naar neurodegeneratie wordt gedaan in jonge proefdieren, terwijl de ziekten die men wil behandelen, zoals de ziekte van Parkinson en vormen van dementie, juist op oudere leeftijd optreden. Deze studie, gepubliceerd in PNAS, maakt duidelijk dat resultaten uit jonge dieren niet vanzelfsprekend gelden voor oude. Toekomstige therapieën zullen ook de verouderde omgeving van de cel moeten meenemen.
Voor een longevity-bril is dat een cruciale les: het doel is niet alleen nieuwe cellen maken, maar ook het weefsel rond die cellen gereed maken om ze te ontvangen.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- gliacellen neuron omprogrammering
- neuro-immuunrespons veroudering
- transcriptiefactor neurogenese