Gordelroosprik verlaagt kans op dementie
Ouderen die gevaccineerd zijn tegen gordelroos, blijken beduidend minder kans te hebben op dementie. Dat is opmerkelijk, want het vaccin is gemaakt tegen een huidziekte, niet tegen hersenaandoeningen.
Gordelroos wordt veroorzaakt door het varicellazostervirus, hetzelfde virus dat ooit waterpokken veroorzaakte. Na de basisinfectie blijft het virus sluimeren in zenuwcellen. Op latere leeftijd, als de afweer verzwakt, kan het opnieuw actief worden. Onderzoekers vermoeden al langer dat dit virus schade kan aanrichten in het brein.
Nu toont een nieuwe studie dat het Shingrix-vaccin, het enige gordelroosvaccin dat in de VS beschikbaar is, klinisch meetbare bescherming biedt. De onderzoekers volgden oudere bewoners van verpleeghuizen en ontdekten dat wie minstens één prik had gekregen, over een periode van vier jaar 24 procent minder kans had op een dementiediagnose, vergeleken met niet-gevaccineerde bewoners. De bevindingen werden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Annals of Internal Medicine.
Virus en hersenontsteking
Een mogelijke verklaring is dat het varicellazostervirus laaggradige ontsteking in het zenuwstelsel aanwakkert. Chronische ontsteking in de hersenen (neuroinflammatie) staat al langere tijd in verband met de ontwikkeling van dementie. Door het virus in toom te houden, zou het vaccin ook die ontstekingsroute kunnen afremmen.
Het gaat hier om een observationele studie onder verpleeghuisbewoners. Dat is een kwetsbare groep, wat de uitkomsten niet automatisch laat gelden voor alle ouderen. Bovendien is een associatie nog geen bewijs van oorzakelijk verband. De onderzoekers zelf spreken van een significante maar voorlopige bevinding die om verder onderzoek vraagt.
Al bestaand vaccin, nieuw inzicht
Wat dit onderzoek extra interessant maakt voor een longevity-perspectief, is dat het gaat om een vaccin dat al op de markt is. Er is geen nieuwe therapie nodig; alleen een beter begrip van wat bestaande middelen extra kunnen bewerkstelligen. Als het beschermend effect bij grotere, gevariërdere populaties standhoudт, zou gordelroovaccinatie nog meer gewicht krijgen in preventiebeleid voor ouderen.
De studie sluit aan bij een breder patroon: infecties en het immuunsysteem spelen waarschijnlijk een grotere rol bij neurodegeneratieve ziekten dan lang werd gedacht.