Fouten in eiwitaanmaak laten vrouwelijke vliegen langer leven
Als eiwitten verkeerd worden aangemaakt, gaan cellen daar normaal kapot aan. Toch leven vrouwelijke fruitvliegjes juist langer als die fouten ingebouwd zijn. Hoe dat kan, is nog niet opgehelderd.
Elke cel maakt voortdurend eiwitten op basis van genetische instructies. Die vertaling (van RNA naar eiwit) is normaal gesproken erg nauwkeurig. Bij zogeheten mistranslatie worden verkeerde aminozuren ingebouwd. Het resultaat zijn eiwitten die afwijken van het originele ontwerp. Dat zou nadelig moeten zijn, maar de praktijk blijkt anders.
Vrouwelijke vliegjes leven langer, zelfs na paring
Onderzoekers werkten met fruitvliegjes die twee typen mistranslatiemutaties droegen: een waarbij valine door serine wordt vervangen, en een waarbij threonine door serine wordt vervangen. De studie, gepubliceerd in het tijdschrift G3: Genes, Genomes, Genetics, liet zien dat vrouwelijke vliegjes met beide mutaties langer leefden dan vliegjes zonder mutatie. Dat gold zowel voor maagdelijke als voor gepaarde vrouwtjes.
Dat laatste is opmerkelijk. Voortplanting kost het lichaam energie en brengt extra cellulaire belasting met zich mee. De onderzoekers verwachtten dat die combinatie met de extra stress van eiwitfouten averechts zou uitpakken. Dat bleek niet zo. Gepaarde vrouwtjes met mistranslatie leefden zelfs iets langer dan alleen de optelsom van de afzonderlijke voordelen zou voorspellen.
Stress of iets anders?
Een eerder vermoeden was dat mistranslatie werkt als een lichte stressor (hormetisch effect) die beschermende opruimmechanismen in de cel aanzet. Maar dit onderzoek geeft daar weinig steun aan. De verlenging hing niet samen met verminderde eileg of verminderde vruchtbaarheid. De levensverlenging lijkt dus niet simpelweg een gevolg van verminderde reproductieve belasting.
Wat de verklaring dan wel is, weten de onderzoekers nog niet. De resultaten zijn voorlopig en gelden voor vliegjes, niet voor mensen. Maar het principe dat fouten in eiwitaanmaak (proteïnesynthese) niet altijd schadelijk zijn en soms zelfs gunstig uitpakken, is relevant voor het bredere verouderingsonderzoek. Het schudt de aanname los dat nauwkeurige eiwitproductie altijd de beste strategie is voor een lang leven.
Zoektermen om zelf verder te zoeken: mistranslatie levensduurverlenging | proteïnesynthese nauwkeurigheid veroudering | hormese proteotoxische stress