Een eiwitcomplex bepaalt hoelang je leeft
Er zit een moleculaire rem op je DNA-reparatiesysteem. Hoe actiever die rem, hoe sneller cellen fouten ophopen. En hoe sneller je veroudert.
Elke cel in je lichaam maakt voortdurend kleine kopieerfouten in het DNA. Normaal worden die snel hersteld. Maar er bestaat een eiwitcomplex, het DREAM-complex genaamd, dat de genen voor DNA-reparatie actief onderdrukt. Hoe meer dat complex zijn werk doet, hoe minder reparatie er plaatsvindt. Het gevolg: meer fouten stapelen op, en die fouten worden in verband gebracht met veroudering en ziekte.
De onderzoekers, gepubliceerd in Nature Aging, combineerden twee aanpakken. Ze maten de activiteit van het DREAM-complex via de expressie van genen die het normaal gesproken onderdrukt. Tegelijk gebruikten ze muizen waarbij het DREAM-complex uitgeschakeld was. Die muizen hadden aantoonbaar minder zogenoemde somatische mutaties: willekeurige DNA-veranderingen die zich in lichaamscellen ophopen over een heel leven. Ze leefden ook langer en ontwikkelden minder leeftijdsgerelateerde ziekten.
Somatische mutaties als maatstaf voor veroudering
Somatische mutaties zijn DNA-veranderingen die niet via voortplanting worden doorgegeven, maar die zich wel ophopen in gewone lichaamscellen. Ze zijn al langer verdacht als aanjager van veroudering, maar het mechanisme bleef onduidelijk. Dit onderzoek wijst nu op het DREAM-complex als een schakel: meer DREAM-activiteit betekent minder reparatie, meer mutaties, en een verhoogd risico op leeftijdsgerelateerde aandoeningen.
Dat is relevant omdat het DREAM-complex in principe te remmen valt met medicijnen. De rem op reparatie opheffen zou de mutatiesnelheid kunnen verlagen. Of dat bij mensen ook werkt, en of het veilig is, moet nog worden onderzocht. Maar het onderzoek geeft voor het eerst een directe genetische schakel tussen DREAM-activiteit, mutatiesnelheid en levensduur bij zoogdieren.
Wat dit betekent voor de toekomst
De bevinding opent een nieuwe categorie van doelwitten voor verouderingsonderzoek. Tot nu toe richtte veel onderzoek zich op senolytica (middelen die verouderde cellen opruimen) of op epigenetische herstelstrategieën. Het aansturen van DNA-reparatie via het DREAM-complex is een andere ingang. Of remming ervan ook bij mensen de levensduur beïnvloedt, en welke bijwerkingen dat kan hebben, is de volgende vraag.