Darmveroudering nodigt schadelijke bacteriën uit

De menselijke darm is geen passieve buis. Twee heel verschillende soorten cellen werken er voortdurend samen: de cellen van de darmwand en de cellen van het immuunsysteem. Die samenwerking houdt schadelijke bacteriën buiten de deur. Maar het onderzoek, gepubliceerd in Aging Cell, laat zien dat die samenwerking met de jaren slechter wordt.

Wat er precies verandert: de darmwand wordt minder dicht. De zogeheten tight junctions, de verbindingen tussen de cellen van de darmbarrière, worden losser. Daardoor kunnen bacteriën en andere stoffen makkelijker doorsijpelen naar het weefsel eronder. Tegelijk worden de lymfatische structuren in de darm, die bijdragen aan de lokale afweer, minder actief naarmate iemand ouder wordt.

Minder afweer, meer doorlaatbaarheid

Het gevolg is een verschuiving in de samenstelling van de darmbacteriën (het microbioom). Soorten die baat hebben bij ontsteking en een verminderde barrière, nemen toe. Soorten die bijdragen aan een gezonde darmwand, nemen af. Daarmee ontstaat een zichzelf versterkend patroon: een zwakkere barrière maakt ruimte voor bacteriën die de barrière verder aantasten.

De onderzoekers beschrijven ook hoe de immuuncellen in de darm minder goed reageren op signalen van binnendringende bacteriën. De zogeheten follikel-geassocieerde epitheelgebieden, speciale zones in de darmwand waar het immuunsysteem bacteriën bemonstert, verliezen functionaliteit. Dat betekent dat het lichaam trager reageert als er iets niet klopt.

Wat dit betekent voor interventies

De onderzoekers zien de wisselwerking tussen darmwandcellen en immuuncellen als een mogelijk aangrijpingspunt voor interventies. Als die twee systemen samen verouderen, zou het gericht ondersteunen van dat samenspel de veroudering van de darm kunnen vertragen. Of dat via voeding, probiotica of medicijnen kan, blijft vooralsnog een open vraag. Maar het mechanisme is nu scherper in beeld dan ooit.