Cysteïne beperken verlengt leven, niet methionine
Jarenlang dachten onderzoekers dat het beperken van een bepaald aminozuur in voeding leven verlengt. Nieuw onderzoek draait dat om: het gaat om een ander aminozuur.
Methioninebeperking staat al tientallen jaren in de aandacht. Dieetinterventies waarbij dit aminozuur sterk wordt verminderd, lijken de levensduur van proefdieren te verlengen. Maar volgens de auteurs van een nieuwe studie is die conclusie niet helemaal juist. Ze stellen dat het eigenlijk cysteïnebeperking is die het verschil maakt.
De redenering is als volgt. Methionine en cysteïne zijn de enige twee zwavelhoudende aminozuren in eiwitten. Een dieet dat arm is aan methionine, bevat vrijwel altijd ook weinig cysteïne. Bovendien gebruikt het lichaam methionine deels om cysteïne aan te maken. Hierdoor is het bij dierproeven vrijwel onmogelijk om te onderscheiden welk aminozuur de effecten veroorzaakt. De onderzoekers losten dat op door genetisch gemodificeerde dieren te gebruiken bij wie de omzetting van methionine naar cysteïne geblokkeerd is.
Cysteïne als centrale speler
Bij die dieren trad het beschermende metabole effect alleen op als cysteïne laag was, niet simpelweg als methionine laag was. Cysteïne heeft een unieke chemische eigenschap: het is het enige zwavelhoudende aminozuur met een thiolgroep, waardoor het een cruciale rol speelt in redoxsignalering (het evenwicht tussen oxidatie en antioxidantreacties in cellen), de aanmaak van glutathion (een belangrijke antioxidant) en het transport van co-enzym A, een sleutelstof in de energiestofwisseling.
Een laag cysteïnegehalte activeerde ook een stressrespons in het centrale zenuwstelsel. Dat leidde tot activering van het sympathische zenuwstelsel en verbranding van vetweefsel via bruinvet (vetcellen die warmte produceren in plaats van energie opslaan). Deze reacties zijn vergelijkbaar met wat men ziet bij algehele caloriebeperking.
Implicaties voor longevity-onderzoek
Als cysteïne de eigenlijke hefboom is, heeft dat gevolgen voor hoe we dieetonderzoek interpreteren. Plantaardige diëten zijn over het algemeen lager in zwavelhoudende aminozuren, wat deels kan verklaren waarom sommige studies een gunstig effect zien. Of bewuste cysteïnebeperking praktisch toepasbaar en veilig is bij mensen, is nog niet onderzocht.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- zwavelhoudende aminozuren levensduur
- redoxsignalering glutathion metabolisme
- cysteïnebeperking energiestofwisseling