Chemische vingerafdruk van verouderde cellen nu zichtbaar
Verouderde cellen (senescentie) worden doorgaans herkend aan veranderingen in welke genen actief zijn. Maar er speelt veel meer: de chemische samenstelling van zo’n cel verandert ook ingrijpend. Een nieuwe techniek maakt die biochemische omschakeling nu voor het eerst zichtbaar.
Wanneer cellen stoppen met delen en in een toestand van senescentie terechtkomen, sturen ze stoffen de omgeving in die ontsteking aanwakkeren. Dit proces speelt een rol bij veroudering en bij verschillende leeftijdsgebonden ziekten. Tot nu toe keek onderzoek vooral naar genactiviteit. De biochemische verandering in de cel zelf bleef grotendeels onzichtbaar.
Twee technieken gecombineerd
Onderzoekers introduceren een aanpak genaamd RamanOmics. Die combineert twee methoden: Raman-beeldvorming (een techniek die de chemische samenstelling van een cel meet via lichtverstrooiing) en ruimtelijke transcriptomics (een methode die in kaart brengt welke genen actief zijn op specifieke plekken in weefsel). Door die twee te koppelen, is het voor het eerst mogelijk om te zien hoe de biochemische toestand van een cel samenhangt met haar genexpressieprofiel.
Het onderzoek, gepubliceerd in Nature Aging, laat zien dat senescentie niet alleen een genetisch verhaal is. De cellen ondergaan ook een diepgaande biochemische herschikking. Die herschikking was voorheen onzichtbaar met standaardmethoden. RamanOmics biedt daarmee een nieuw venster op de biologie van verouderde cellen.
Waarom dit relevant is
Als de chemische vingerafdruk van senescentie nauwkeuriger in kaart is gebracht, wordt het mogelijk om gericht te zoeken naar stoffen die senescentie herkennen of remmen. Dat is relevant voor het ontwikkelen van behandelingen die verouderingsprocessen vertragen. Voorlopig is RamanOmics een laboratoriumtechniek. Of de methode ook bruikbaar is in klinisch onderzoek of bij mensen, moet nog blijken. Maar de combinatie van chemische en genetische informatie op celniveau is een stap die onderzoekers in het veld al langer misten.
Zoektermen om zelf verder te zoeken: cellulaire senescentie biochemische remodellering, Raman spectroscopie celbiologie, ruimtelijke transcriptomics weefselanalyse