Cellen jonger maken werkt in het lab sterk verschillend per celsoort
Cellen jonger maken zonder ze hun identiteit te laten verliezen: dat is het idee achter gedeeltelijke herprogrammering. Maar een uitgebreid laboratoriumonderzoek laat zien dat de uitkomst sterk verschilt per celtype. Jongere epigenetische leeftijd en betere celfunctie gaan niet altijd samen.
Bij volledige celverjonging worden cellen teruggezet naar een soort oerstaat, met behulp van vier eiwitten die bepalen welke genen aan- of uitgaan. Bij gedeeltelijke celverjonging worden cellen daar maar heel kort aan blootgesteld. De hoop is dat ze dan verjongen zonder te vergeten wat voor cel ze zijn. De onderzoekers van de Gladstone Institutes, waaronder bedenker van deze techniek Shinya Yamanaka, publiceerden dit als een voorlopig onderzoek en keken naar drie soorten menselijke cellen.
Drie celtypen, sterk uiteenlopende reacties
Het team gebruikte huidcellen, afweercellen en bloedvatcellen, van vier donoren per celsoort (leeftijd 48-63 jaar). In plaats van bij te houden hoe lang de cellen werden blootgesteld, keken ze in elke afzonderlijke cel hoe ver het verjongen was gevorderd. Ze verdeelden cellen in drie stadia: oppervlakkig (Gr1), tussenstadium (Gr2) en diep (Gr3).
Huidcellen werden geleidelijk jonger naarmate het verjongen verder ging. Bloedvatcellen werden al in het vroegste stadium duidelijk jonger. Afweercellen werden pas duidelijk jonger in het diepste stadium. Bloedvatcellen kwamen dat diepste stadium nauwelijks.
Verjonging en functie lopen uiteen
Een lagere biologische leeftijd betekende niet automatisch dat de cel ook beter werkte. Hoe cellen zich herstelden nadat het verjongen stopte, verschilde ook sterk per celsoort. Dit zet vraagtekens bij de aanname dat gedeeltelijke celverjonging altijd werkt zonder dat cellen hun functie verliezen.
Dit is een voorlopige publicatie die nog niet door onafhankelijke wetenschappers is beoordeeld. De bevindingen zijn nog niet definitief en komen alleen uit proeven met cellen in het lab.
Zoektermen om verder te zoeken: gedeeltelijke celverjonging herprogrammering, biologische verouderingsklok huidcellen bloedvatcellen, celidentiteit herprogrammering