Kan intensief sporten je juist sneller laten verouderen?

Regelmatig bewegen vertraagt veroudering eerder dan dat het die versnelt. Een grote gerandomiseerde studie met ruim 5.000 deelnemers met diabetes type 2 liet zien dat een intensief programma van meer bewegen en gewichtsverlies de ophoping van chronische ziekten over acht jaar met circa 9% verminderde. Dat is het tegenovergestelde van versnelde veroudering.

Toch is er een nuance bij intensieve inspanning op de korte termijn. Direct na een zware training daalt de hoeveelheid glutathion (een lichaamseigen antioxidant) in het bloed tijdelijk. Dat weerspiegelt verhoogd verbruik van antioxidanten tijdens de inspanning, omdat je spieren dan meer vrije radicalen aanmaken. Of dit herstelbare dip ook structureel schadelijk is, is uit het beschikbare onderzoek niet op te maken. Wie regelmatig traint, heeft gemiddeld juist hogere glutathionniveaus dan wie niet sport, wat suggereert dat het lichaam zich aanpast.

Voor vaatveroudering geldt een specifieke kanttekening. Bij oudere mensen met obesitas had aerobe training alleen (vier keer per week, twintig weken) geen meetbaar effect op de stijfheid van de grote lichaamsslagader. Pas de combinatie van training met matige caloriereductie, goed voor ongeveer acht kilo gewichtsverlies, leidde tot een 21% soepeler slagader en een 8% lagere polsgolfsnelheid. Sporten zonder afvallen is voor vaatgezondheid bij mensen met ernstig overgewicht dus onvoldoende.

Weinig bewegen is duidelijk slechter. Inactiviteit versnelt spierverlies en verslechtert de kwaliteit van leven, zowel bij gewone veroudering als bij chronische ziekte. Dat spierverlies hangt ook samen met een receptor in spierweefsel die bij veroudering actiever wordt en ontstekingsachtige processen in spieren aandrijft; dit mechanisme staat los van sporten zelf. De conclusie blijft: sporten is beschermend, niet schadelijk, al telt voor vaatgezondheid bij overgewicht het gewichtsverlies dat daarmee gepaard gaat mee.