Bestaande medicijnen remmen veroudering via netwerkaanpak
Wat als bestaande medicijnen, al goedgekeurd voor andere ziektes, ook veroudering kunnen afremmen? Een nieuw netwerk-geneeskunde raamwerk suggereert van wel, en wijst naar concrete kandidaten.
Veroudering is geen enkel proces. Het is een samenspel van processen die wetenschappers de ‘hallmarks of aging’ noemen: mechanismen zoals chronische ontsteking, DNA-schade, verstoorde eiwitbalans en mitochondriale achteruitgang. Tot nu toe werden die hallmarks grotendeels los van elkaar bestudeerd. Een nieuwe aanpak, gepubliceerd in Nature Aging, brengt ze samen in één moleculair netwerk.
Een kaart van veroudering
De onderzoekers bouwden een zogenaamd interactoom: een kaart van alle bekende eiwitinteracties in het menselijk lichaam. Daarin markeerden ze welke eiwitten betrokken zijn bij elk van de hallmarks. Wat bleek: de hallmarks vormen geen losse eilanden, maar overlappende moleculaire modules. Ze raken elkaar via gedeelde knooppunten in het netwerk.
Die structuur maakt gerichte zoektocht mogelijk. De onderzoekers koppelden vervolgens de werkingsprofielen van duizenden bestaande medicijnen aan dit netwerk. Ze zochten welke geneesmiddelen de transcriptionele veranderingen die bij veroudering horen, zouden kunnen beïnvloeden. Transcriptionele veranderingen zijn verschuivingen in welke genen actief zijn in een cel.
Hergebruik als strategie
Het hergebruiken van bestaande medicijnen voor nieuwe doeleinden heet ‘drug repurposing’. Het voordeel: de veiligheidsprofielen van die middelen zijn al grotendeels bekend. Dat verkort de weg naar klinische toepassing aanzienlijk. De studie identificeert meerdere kandidaat-medicijnen die via het netwerk aangrijpen op verouderingsmechanismen. Welke specifieke medicijnen dat zijn en hoe sterk het effect is, moet uit vervolgonderzoek blijken; de resultaten zijn voorlopig.
Voor een longevity-bril is de aanpak interessant omdat hij veroudering als een systeemziekte behandelt, niet als een verzameling losse klachten. Door de hallmarks als verbonden netwerk te zien, kunnen combinaties van interventies gericht worden gekozen.
Het onderzoek biedt geen directe behandelingen, maar een kaart en een methode. Vervolgstudies zullen moeten bevestigen of de gevonden kandidaten ook in de praktijk verouderingsprocessen kunnen vertragen.
Zoektermen: network medicine interactome aging, drug repurposing hallmarks of aging, transcriptionele veranderingen veroudering