Bestaande medicijnen raken veroudering via eiwitnetwerk
Stel: een bloeddrukpilletje dat je al jaren slikt, remt tegelijk ook veroudering. Onderzoekers van Northeastern University en Harvard ontwikkelden een methode om precies dat soort verbanden bloot te leggen, met behulp van eiwitnetwerken.
Het vinden van medicijnen tegen veroudering is lastig. Veroudering duurt tientallen jaren, en directe meting van het effect van een geneesmiddel op de menselijke levensduur is praktisch onmogelijk. Een nieuwe studie, gepubliceerd in Nature Aging, biedt een alternatieve route. Onderzoekers gebruikten netwerkgeneeskunde, een benadering die kijkt hoe eiwitten in het lichaam met elkaar verbonden zijn (het interactoom), om te voorspellen welke bestaande medicijnen de verouderingskenmerken (hallmarks of aging) kunnen beïnvloeden.
Veroudering als ziekte-module in een eiwit-kaart
Het idee is als volgt. Genen die betrokken zijn bij een bepaalde ziekte liggen in het eiwitnetwerk dicht bij elkaar: ze vormen een module. Medicijnen waarvan de aangrijpingspunten in de buurt van zo’n module liggen, beïnvloeden de ziekte mogelijk. De onderzoekers pasten hetzelfde principe toe op de hallmarks of aging, zoals DNA-stabiliteit en celcommunicatie. Ze koppelden 2.358 verouderingsgenen uit een handmatig samengestelde database aan het eiwitnetwerk en vroegen zich af welke goedgekeurde medicijnen in die buurt aanknopen. Aldus beschrijven de onderzoekers hun aanpak.
Het resultaat is een kaart van bestaande geneesmiddelen en hun potentiële relevantie voor elk van de verouderingskenmerken. Daarmee kunnen onderzoekers prioriteiten stellen: welke stoffen zijn het meest veelbelovend om te testen in verouderingsonderzoek?
Een raamwerk, geen bewijs
Belangrijk: de studie levert voorspellingen op, geen bewijzen. Een medicijn dat in het netwerk nabij verouderingsgenen ligt, werkt niet automatisch als anti-verouderingsmiddel. Netwerkgeneeskunde geeft een prioritering voor verder onderzoek, niet een klinisch bewijs van effect. De methode heeft in andere velden, zoals hart- en vaatziekten en COVID-19, al bruikbare kandidaten opgeleverd. Of dat ook lukt voor veroudering, zal moeten blijken uit proeven.
Voor de longevity-wetenschap is de aanpak interessant omdat hij gebruik maakt van al goedgekeurde middelen. Die hebben bekende veiligheidsprofielen, wat de weg naar klinische tests verkort. Of ze ook écht veroudering vertragen, blijft voorlopig een open vraag.
Zoektermen om verder te zoeken: netwerkgeneeskunde interactoom veroudering, hallmarks of aging farmacologie, geneesmiddel-herbestemming geroscience