Beloningsgebied in hersenen stuurt eetgedrag via klein gebied
Eten zonder honger te hebben: bijna iedereen kent het. Maar welke hersencellen geven precies toestemming om door te gaan met eten, ook als je genoeg hebt gehad?
De mediale kern van de nucleus accumbens (medNAcSh) is een structuur diep in de hersenen die al langer in verband wordt gebracht met beloningsgedrag en voedselconsumptie. Maar hoe dit gebied precies werkt, was niet duidelijk. Nieuw onderzoek in eLife brengt het mechanisme in detail in kaart.
De onderzoekers ontdekten dat een specifieke groep zenuwcellen in dit gebied, de zogenoemde D1-SPNs (dopamine 1-receptor-positieve neuronen), hun activiteit verlagen tijdens het eten van beloningsvoedsel. Die verlaging is nodig én voldoende om te blijven eten, onafhankelijk van of je lichaam het voedsel eigenlijk nodig heeft. Bovendien bleek dat dit effect geconcentreerd is in een klein deelgebied: een voorste hotspot binnen de medNAcSh.
Hedoon eten en veroudering
Hedonisch eten, eten op basis van genot in plaats van behoefte, is een risicofactor voor gewichtstoename en de gezondheidsproblemen die daarmee samenhangen. Bij ouderen speelt nog iets extra mee: de gevoeligheid van het beloningssysteem verandert met de leeftijd. Dopamineproductie neemt af, en de manier waarop beloningssignalen worden verwerkt, verschuift. Dat kan zowel leiden tot minder eetlust als tot minder controle over eetgedrag.
Als je precies weet welke cellen de rem loslaten bij het eten van beloningsvoedsel, kun je gerichter nadenken over behandelingen bij obesitas of eetstoornissen. Dat geldt ook voor ouderen bij wie het beloningssysteem minder goed functioneert.
Een schakelaar, geen gasknop
Opvallend aan de bevinding is dat de D1-SPNs werken als een schakelaar, niet als een geleidelijke regelaar. De verlaging van activiteit lijkt een binaire drempel te overschrijden: je eet, of je eet niet. Dat maakt het systeem in principe gevoelig voor kleine verstoringen. Een lichte verandering in de activiteit van deze cellen kan al bepalen of iemand dooreet of stopt.
Of dit mechanisme bij mensen precies zo werkt als bij proefdieren, moet verder onderzoek uitwijzen. Maar de nauwkeurige afbakening van het hotspot-gebied geeft onderzoekers een concreet aangrijpingspunt voor vervolgstudies.
Wil je zelf verder onderzoeken?
Zoek bijvoorbeeld op: nucleus accumbens hedonisch eten