Afweercellen buiten het brein bij muizen betrokken bij Alzheimerschade
Hersenschade bij Alzheimer lijkt te beginnen buiten het brein. Onderzoekers zagen bij muizen dat afweercellen in lymfeklieren, ver van de hersenen, lijken te worden klaargezet voordat ze naar het zenuwstelsel trekken en schade aanrichten. Het blokkeren van die route beschermde muizen sterk tegen hersenverlies.
Tot nu toe richtte veel Alzheimer-onderzoek zich op processen die zich in de hersenen afspelen: de ophoping van eiwitklonters (amyloïd) en de beschadiging van zenuwcellen. Maar bij een bepaald type afweercel, de T-cel, speelt de activering zich mogelijk veel eerder en op een andere plek af. De onderzoekers zagen in muizen dat deze cellen in lymfeklieren buiten het brein signalen lijken te krijgen die ze klaarzetten, voordat ze de hersenen binnendringen en bijdragen aan zenuwcelschade.
Een andere route naar de hersenen
Dat is een andere kijk op de ziekte. Niet de hersenen zelf zijn de eerste plek van activering, maar een perifeer deel van het immuunsysteem, buiten de zogeheten bloed-hersenbarrière. Wanneer de onderzoekers dit pad blokkeerden bij muizen, nam de hersenschade sterk af en bleven cognitieve vaardigheden beter behouden. De hoeveelheid taukluwens in de hersenen veranderde daarbij niet. Het gaat hier om dieronderzoek, en de vertaling naar mensen vereist verdere stappen.
Toch is de bevinding opvallend om een praktische reden: lymfeklieren zijn veel toegankelijker voor behandeling dan hersenweefsel. Als de activering van schadelijke afweercellen buiten de hersenen kan worden onderschept, zijn er mogelijk minder invasieve therapeutische ingangen dan bij aanpak direct in het hersenweefsel.
Implicaties voor behandeling
Dit onderzoek past in een bredere verschuiving: Alzheimer wordt steeds meer gezien als een ziekte waarbij het lichaam als geheel betrokken is, niet alleen de hersenen. Eerder onderzoek wees al op een rol van het darmmicrobioom, de lever en het immuunsysteem in de progressie van de ziekte. Dat de activering van schadelijke T-cellen perifeer plaatsvindt, voegt een concreet aanknopingspunt toe voor toekomstige therapieën.
Of dit mechanisme bij mensen op dezelfde manier werkt als bij muizen, is nog onbekend. In deze proef waren de dendritische cellen, die de T-cellen aanzetten, vanaf de geboorte uitgeschakeld. De onderzoekers testen nu of ingrijpen op middelbare leeftijd hetzelfde effect heeft.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- perifere T-cel activering neurodegenratie
- lymfeklieren neuro-inflammatie Alzheimer
- bloed-hersenbarrière immuuncel migratie
Benieuwd hoe ontstekingen in de hersenen precies bijdragen aan Alzheimer? Alzheimer Nederland legt uit wat er op celniveau gebeurt en wat dat betekent: Ontstekingen in de hersenen.