Afweercellen buiten het brein sturen Alzheimer aan

Tot nu toe richtte veel Alzheimer-onderzoek zich op processen die zich in de hersenen afspelen: de ophoping van eiwitklonters (amyloïd) en de beschadiging van zenuwcellen. Maar bij een bepaald type afweercel, de T-cel, speelt de activering zich mogelijk veel eerder en op een andere plek af. De onderzoekers toonden in muizen aan dat deze cellen al zijn geactiveerd in lymfeklieren buiten het brein, voordat ze de hersenen binnendringen en bijdragen aan zenuwcelschade.

Een andere route naar de hersenen

Dat is een andere kijk op de ziekte. Niet de hersenen zelf zijn de eerste plek van activering, maar een perifeer deel van het immuunsysteem, buiten de zogeheten bloed-hersenbarrière. Wanneer de onderzoekers dit pad blokkeerden bij muizen, nam de hersenschade sterk af en bleven cognitieve vaardigheden beter behouden. Het gaat hier om dieronderzoek, en de vertaling naar mensen vereist verdere stappen.

Toch is de bevinding opvallend om een praktische reden: lymfeklieren zijn veel toegankelijker voor behandeling dan hersenweefsel. Als de activering van schadelijke afweercellen buiten de hersenen kan worden onderschept, zijn er mogelijk minder invasieve therapeutische ingangen dan bij aanpak direct in het hersenweefsel.

Implicaties voor behandeling

Dit onderzoek past in een bredere verschuiving: Alzheimer wordt steeds meer gezien als een ziekte waarbij het lichaam als geheel betrokken is, niet alleen de hersenen. Eerder onderzoek wees al op een rol van het darmmicrobioom, de lever en het immuunsysteem in de progressie van de ziekte. Dat de activering van schadelijke T-cellen perifeer plaatsvindt, voegt een concreet aanknopingspunt toe voor toekomstige therapieën.

Of dit mechanisme bij mensen op dezelfde manier werkt als bij muizen, is nog onbekend. De onderzoekers benadrukken dat vervolgonderzoek nodig is om te bevestigen of hetzelfde activeringspad actief is in Alzheimer-patiënten.

Lees het originele artikel