Activiteitspatroon in hersenen voorspelt Alzheimer bij mensen van 55 tot 70
Een score gebaseerd op hersengolven voorspelt het risico op Alzheimer tot twaalf jaar van tevoren. En dat zonder amyloïd of tau te meten, de eiwitten die normaal als vroege marker gelden.
Onderzoekers van Stanford Medicine analyseerden rust-fMRI-scans, hersenscans waarbij iemand stilliggend gemeten wordt, van 180 zogenoemde ‘super-agers’: mensen van 75 jaar of ouder met een geheugen vergelijkbaar met dat van iemand van 45, en 110 mensen met Alzheimer. Op basis van de verschillen in hersenactiviteit tussen beide groepen ontwikkelden ze een scoreformule. Deze voorspelt hoe sterk iemands hersenpatroon lijkt op dat van een Alzheimer-patiënt of juist op dat van een veerkrachtig ouder persoon. Het onderzoek verscheen in Science Advances.
Voorspellend vermogen
De onderzoekers pasten de score toe op meer dan 1300 cognitief gezonde mensen van 55 tot 70 jaar. Deelnemers met hogere scores (meer Alzheimer-achtige hersenactiviteit) hadden tijdens de follow-up, die bij sommigen tot twaalf jaar liep, vaker cognitieve achteruitgang, meer amyloïd-bèta-ophoping en vaker een Alzheimer-diagnose. De score presteerde in deze studie beter dan demografische kenmerken, genetisch risico en amyloïd- en tau-waarden als voorspellers van toekomstige achteruitgang.
De onderzoekers wijzen er nadrukkelijk op dat ze nog niet weten of het veranderen van hersenactiviteitspatronen ook de ziekte zou beïnvloeden. Technieken als cognitieve training of transcraniële magnetische stimulatie worden als mogelijke toekomstige interventies genoemd, maar zijn in deze context nog niet getest. De bevindingen zijn voorlopig en gebaseerd op observationele data.
Super-agers als referentie
Een methodologische keuze in dit onderzoek was om super-agers te vergelijken met Alzheimer-patiënten in plaats van met een gemengde groep gezonde ouderen. Dat gaf scherpere grenzen. Cognitief gezonde mensen blijken biologisch namelijk sterk te variëren: sommigen hebben al amyloïd-plaques zonder dat te weten. Door die variatie weg te nemen, zagen de onderzoekers duidelijker welke hersenpatronen echt beschermend zijn.
Zoektermen om verder te zoeken: functionele connectiviteit rust-fMRI veroudering, cognitieve veerkracht super-agers, vroege Alzheimer-biomarkers hersenactiviteit