Vroege kankercellen herschikken hun omgeving slim
Kankercellen groeien niet alleen. Ze praten met hun buren, en die buren bouwen mee aan een omgeving die de tumor helpt overleven.
De meeste kankercellen verdwijnen vanzelf. Alleen cellen die erin slagen hun directe omgeving te veranderen, overleven lang genoeg om een tumor te vormen. Hoe dat precies werkt, was lange tijd onduidelijk. De onderzoekers lieten zien dat vroege kankercellen naburige gezonde cellen aanzetten tot het aanmaken van stoffen die de tumor gunstig zijn. Ze sturen daarmee de samenstelling van het weefsel rondom de cel actief bij.
Dat weefsel rondom een cel heet de extracellulaire matrix. Het is een netwerk van eiwitten en suikermoleculen dat cellen structuur geeft en signalen doorgeeft. Normaal houdt dit netwerk cellen in toom. Maar vroege kankercellen kunnen dit netwerk omvormen tot een soort beschermende niche, een lokale omgeving die groei bevordert en het immuunsysteem op afstand houdt.
Gezonde cellen als medewerkers
Bijzonder is dat de kankercellen dit niet alleen doen. Ze rekruteren omliggende, nog gezonde cellen voor dit proces. Die gezonde cellen gaan op verzoek van de kankercel eiwitten produceren die de matrix zachter en doorlaatbaarder maken. Daardoor kunnen kankercellen makkelijker groeien en zich vermenigvuldigen. Het is een samenwerking die de tumor zelf initieert, lang voordat die zichtbaar is op een scan.
Aanknopingspunten voor vroege behandeling
Dit inzicht is belangrijk voor de ontwikkeling van vroege kankerbehandelingen. Als je de communicatie tussen de kankercel en zijn buren kunt verstoren, kun je mogelijk voorkomen dat de tumor zich überhaupt vestigt. Dat is een andere strategie dan het doden van bestaande tumorcellen. Therapieën gericht op de extracellulaire matrix en de signalen die kankercellen uitzenden naar hun omgeving, zijn een groeiend onderzoeksgebied. De bevindingen bieden concrete aanknopingspunten voor interventies in een eerder stadium van de ziekte. Kanker is in sterke mate een ziekte van veroudering: met de jaren stapelen mutaties zich op, en het immuunsysteem wordt minder alert. Begrijpen hoe vroege kankercellen hun omgeving manipuleren, raakt daarmee direct aan vragen over hoe veroudering tumorvorming mogelijk maakt.