Wat is de beste manier om vitamine B12 te meten?

Serum B12 alleen mist ongeveer de helft van de mensen met een tekort. Wie normaal scoort op de standaardtest kan toch een functioneel B12-tekort hebben. Dat maakt de standaardmeting als enige test onvoldoende betrouwbaar.

In de dagelijkse praktijk is een combinatie van totaal B12 én methylmalonzuur (MMA) het bruikbaarst. MMA is een stofwisselingsproduct dat vroeg stijgt bij een B12-tekort, ook als het B12 in het bloed nog normaal lijkt. Let wel: MMA is minder betrouwbaar bij oudere mensen en bij verminderde nierfunctie. Er is geen perfecte test.

Holotranscobalamine, ook wel 'actief B12' genoemd, is het deel van B12 dat de cellen daadwerkelijk kunnen gebruiken. In onderzoek bij gezonde ouderen hing een laag actief B12 sterker samen met meetbare neurologische afwijkingen (langzamere zenuwgeleiding, meer afwijkingen in de hersenen op MRI) dan totaal B12. Dit maakt actief B12 een interessante aanvulling, maar ook deze meting heeft beperkingen.

Een onverwacht hóóg B12 verdient ook aandacht. Het is soms een signaal van onderliggende ziekte, waaronder kanker. De methode waarbij eiwitten neergeslagen worden met polyethyleenglycol om hoge waarden te verklaren, is niet betrouwbaar en wordt afgeraden. Bij hoge waarden kan nader bloedonderzoek naar de B12-transporteiwitten worden overwogen.

Gebruik je al hoge doses B12 als supplement of via injecties, dan heeft bloedonderzoek weinig nut als monitor. Het bijstellen van injecties op basis van bloedwaarden wordt niet aanbevolen. Of de behandeling werkt, beoordeel je aan de verbetering van klachten, niet aan getallen in het bloed.