Wat betekent een verhoogde creatine kinase (CK)-waarde in je bloed?

CK is een enzym dat normaal in spiercellen en hersenen zit. Bij celschade lekt het de bloedbaan in. Een verhoogde CK-waarde is daarmee een gevoelig signaal dat ergens weefsel beschadigd is, maar het zegt op zichzelf nog niet wáár of waarom.

De oorzaken zijn breed. Zware lichamelijke inspanning is de meest voorkomende en onschuldige reden. Maar ook spierverwondingen, bepaalde medicijnen, infecties, schildklierproblemen, elektrolytafwijkingen en erfelijke spierziekten kunnen de waarde omhoogdrijven. Omdat CK in drie varianten voorkomt, kan de arts gerichter zoeken: de variant die vooral in skeletspieren zit wijst op spierziekte, de hartvariant op een hartinfarct, en de hersenvariant op hersenschade of bepaalde darmtumoren.

Heb je een verhoogde CK maar geen klachten, dan lukt het bij uitgebreid onderzoek in slechts ongeveer een kwart van de gevallen om een concrete oorzaak te vinden. Artsen adviseren daarom eerst de meting te herhalen na een periode van rust. Veel tijdelijke stijgingen, door inspanning of een kortstondige oorzaak, verdwijnen dan vanzelf. Een hogere waarde en jongere leeftijd vergroten de kans dat er wel iets onderligends gevonden wordt.

Een sterk verhoogde waarde, meer dan vijf keer de bovengrens van normaal of hoger dan 1000 IU/L, kan wijzen op rabdomyolyse: het snel afbreken van spierweefsel. Hierbij komen schadelijke stoffen vrij die de nieren kunnen beschadigen. Acuut nierfalen treedt op bij 4 tot 33% van de mensen met rabdomyolyse. In zeldzame gevallen volgen ook hartritmestoornissen of stollingsklachten. De sterfte kan in ernstige gevallen oplopen tot 8%, maar bij vroege behandeling met veel vocht via een infuus herstelt de nierfunctie bij de meeste mensen volledig.