Versnelde veroudering vergroot kans op vroege kanker
Jongere generaties zijn biologisch ouder dan hun ouders op dezelfde leeftijd waren. En dat heeft gevolgen: hoe groter dat biologische leeftijdsverschil, hoe hoger de kans op kanker vóór je vijftigste.
Dat suggereert de studie van Washington University in St. Louis, gepubliceerd in Nature Medicine. De onderzoekers gebruikten gegevens van ruim 154.000 Britten uit de UK Biobank. Ze maten de biologische leeftijd via PhenoAge, een veelgebruikte klok op basis van negen bloedwaarden. Die klok was oorspronkelijk ontwikkeld om sterftekans te voorspellen.
Mensen geboren tussen 1965 en 1974 hadden een meetbaar groter verschil tussen biologische en werkelijke kalenderleeftijd dan de generatie van 1950 tot 1954. In absolute termen gaat het om een toename van 0,23 standaarddeviatie. Dat klinkt klein, maar het vertaalt zich in een verhoogd kankerrisico van 8 procent per standaarddeviatie hogere biologische leeftijd.
Longen en darmen het meest geraakt
De risicoverhoging was niet gelijkmatig verdeeld over alle kankersoorten. Bij longkanker liep het risico op met maar liefst 57 procent per standaarddeviatie. Ook kanker aan het maag-darmstelsel en baarmoeder waren opmerkelijk sterker gelinkt aan versnelde biologische veroudering. Opvallend: bij dezelfde kankersoorten gediagnosticeerd ná het vijftigste levensjaar was de associatie veel zwakker. Dat wijst erop dat versnelde biologische veroudering een specifieke rol speelt bij vroegopkomende kanker.
De onderzoekers benadrukken dat dit verband een associatie is, geen bewezen oorzakelijk verband. PhenoAge meet bovendien een relatieve verschuiving binnen een populatie, geen absolute biologische leeftijd in jaren. De exacte oorzaken van de generationele versnelling zijn ook nog onduidelijk. De onderzoekers noemen omgevingsfactoren als bewerkt voedsel, luchtvervuiling en microplastics als mogelijke kandidaten, maar bewijzen dat niet.
Van bevolkingspatroon naar persoonlijk risico
Voor een longevity-bril is dit onderzoek interessant: het suggereert dat biologische verouderingsklokken niet alleen bruikbaar zijn om de gezondheidstoestand van individuen te volgen, maar ook om kankerrisico vroegtijdig te signaleren op bevolkingsniveau. De auteurs beschrijven hun uiteindelijke doel als het omzetten van brede aanbevelingen naar gepersonaliseerde preventie, op basis van iemands eigen biologie. Dat is een ambitie, geen bewezen aanpak: vooralsnog is dit observationeel onderzoek.
Zoektermen: PhenoAge biologische veroudering, vroegopkomende kanker risicofactoren, verouderingsklok kankerpreventie