Verouderingsziekten zijn deels onvermijdbaar, stellen onderzoekers
Gezond eten, veel bewegen en weinig stress: we weten allemaal dat het helpt. Maar wat als sommige ziekten op latere leeftijd toch onvermijdelijk zijn, ongeacht hoe goed je leeft? Dat is de kern van een nieuwe theorie over veroudering.
De gangbare uitleg voor ouderdomsziekten is een zogenaamde evolutionaire mismatch: ons lichaam is niet aangepast aan het moderne leven met veel suiker, weinig beweging en chronische stress. Maar die verklaring heeft een zwakke plek. Zelfs jagers-verzamelaars die leven zoals onze voorouders, vertonen na hun 60e tekenen van hart- en vaatproblemen, stofwisselingsdisfunctie en afname van het immuunsysteem.
Een andere verklaring: aanpassingskosten
De onderzoekers noemen dit de Adaptive Cost Hypothesis. De theorie stelt dat veel ouderdomsziekten niet het gevolg zijn van een verkeerde leefstijl, maar van biologische mechanismen die vroeg in het leven nuttig en zelfs noodzakelijk waren. Evolutie heeft deze mechanismen geselecteerd omdat ze de voortplanting bevorderden, niet omdat ze gunstig zijn voor een leven van 80 of 90 jaar. Dit is verwant aan het concept van antagonistische pleiotropie: één gen of biologisch systeem kan tegelijk voordelen geven aan jonge mensen en schade veroorzaken bij ouderen.
Wat het betekent voor preventie
De theorie relativeert de rol van leefstijl niet volledig. Gezond leven verschuift waarschijnlijk het tijdstip waarop ziekten optreden. Maar de auteurs stellen dat sommige aandoeningen diep verankerd zijn in onze evolutionaire blauwdruk en zich zullen manifesteren als we lang genoeg leven. Dat is een ongemakkelijke conclusie, maar ook een nuttige. Ze suggereert dat anti-verouderingsonderzoek zich niet alleen moet richten op leefstijlinterventies, maar ook op het aanpassen van die diepgewortelde biologische mechanismen zelf. De theorie is gepubliceerd als een viewpoint-artikel en vertegenwoordigt een interpretatie, geen bewezen feit.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- antagonistische pleiotropie verouderingsziekten
- evolutionaire trade-off levensduur ziekte
- inflammaging evolutionaire oorsprong