Verouderingsklokken meten niet hetzelfde
Er zijn tientallen tests die beweren je biologische leeftijd te meten. Maar meten ze eigenlijk wel hetzelfde? Een uitgebreide analyse zet vraagtekens bij de onderling uitwisselbare manier waarop die klokken worden gepresenteerd.
Biologische leeftijd is een begrip dat indruk maakt. Het suggereert dat je lichaam sneller of langzamer kan verouderen dan je paspoort aangeeft. Verouderingsklokken (aging clocks) proberen dat te kwantificeren door patronen in bloedwaarden, DNA-methylering of andere meetbare kenmerken te analyseren. Machine learning speelt daarin een centrale rol: algoritmen leren van grote datasets welke combinatie van kenmerken het best overeenkomt met de kalenderleeftijd of met ziekterisico.
Drie generaties klokken
De review, gepubliceerd in Radiologic Clinics, onderscheidt drie generaties. De eerste generatie werd getraind om kalenderleeftijd te voorspellen. De tweede generatie richt zich op ziekterisico en sterftekans. De derde generatie probeert de snelheid van verouderen te meten door herhaalde metingen in de tijd te vergelijken. Elk van die benaderingen meet iets anders. De onderzoekers benadrukken dat biologische veroudering vermoedelijk uit meerdere, deels onafhankelijke processen bestaat, en dat geen enkele klok al die dimensies tegelijk dekt.
Een van de biologische processen die klokken proberen te vangen, is immunosenescence: de geleidelijke achteruitgang van het immuunsysteem bij het ouder worden. Een ander is chronische laaggradige ontsteking (ook wel inflammaging genoemd), waarbij het lichaam in een voortdurende lichte ontstekingstoestand verkeert zonder directe infectie. Dat beide processen bijdragen aan veroudering is redelijk goed onderbouwd. Hoe ze zich verhouden tot wat klokken daadwerkelijk meten, is minder duidelijk.
Geen gouden standaard
Een terugkerend probleem is causaliteit. Scoort iemand hoger op een verouderingsklok omdat hij sneller veroudert, of is het andersom? De review wijst ook op confounding: klokken worden beïnvloed door factoren als roken, ziekte of medicijngebruik, die losstaan van het verouderingsproces zelf. Reproducibiliteit is een ander aandachtspunt. Resultaten van één studie laten zich niet altijd herhalen in een andere populatie.
Dat betekent niet dat verouderingsklokken nutteloos zijn. Voor een longevity-bril zijn ze een interessant instrument om groepen te vergelijken of interventies op populatieniveau te volgen. Maar de review maakt duidelijk dat de vertaalslag naar de individuele klinische praktijk nog ver weg is. De onderzoekers pleiten voor longitudinale studies met diverse populaties om de interpretatie te verbeteren.
Zoektermen om zelf verder te zoeken: DNA-methylering veroudering, immunosenescence biomarkers, inflammaging chronische ontsteking