Veroudering verloopt in vaste fasen per celtype

Een grote studie analyseerde meer dan twintig miljoen cellen uit verschillende organen van muizen op vijf verschillende leeftijden. Per cel werden de activiteitspatronen van twintig duizend genen gemeten. De onderzoekers identificeerden 536 hoofdceltypen en 1.828 subtypen. Slechts een kwart van die subtypen veranderde sterk tijdens veroudering; de rest bleef stabiel door het leven heen.

Vroege verlies, latere uitbreiding

In de vroegste fase (bij muizen vergelijkbaar met de leeftijd van twintig tot dertig jaar bij mensen) verdwenen bepaalde vet- en spiercellen. Ook twee onrijpe celtypen in de hersenen die weefsel kunnen herstellen, namen al vroeg af. Daarna, in een fase die overeenkomt met de menselijke dertigste en veertigste levensjaren, verdwenen cellen die weefsels onderhouden: peesweefelcellen (tenocyten), cellen rond bloedvaten, gladde spiercellen in de dikke darm en niercellen.

Rond de leeftijd van veertig tot vijftig jaar in mensen kantelde het patroon. In plaats van celverlies volgde celuitbreiding. Immuuncellen namen toe, maar ook cellen in longen en nieren waarvan de eigenschappen waren veranderd door stress of ontsteking. Transcriptionele variatie (de mate waarin cellen van hetzelfde type verschillend gaan functioneren) nam toe met de leeftijd.

Wat dit zegt over veroudering als proces

De bevinding dat veroudering in duidelijke tijdvensters verloopt, is relevant voor de manier waarop interventies worden ontworpen. Als bepaalde cellen in een specifieke levensfase het meest kwetsbaar zijn, zou gerichte behandeling op dat moment het meest effect kunnen hebben. De onderzoekers spreken voorzichtig van een ‘gecoördineerde herprogrammering van de samenleving van cellen’, maar benadrukken dat de data ook te verklaren zijn vanuit een accumulatie van schade, niet per se vanuit een vast programma.

De studie is uitgevoerd bij muizen. Of dezelfde fasering en celtypen ook bij mensen gelden, moet nader onderzoek uitwijzen.

Lees het originele artikel