Verouderde cellen vertragen herstel na een hartaanval

Wanneer een hartaanval een deel van het hart van zuurstof afsnijdt, reageert het lichaam met een herstelproces. Cellen die dat overleven, kunnen tijdelijk in een ruststand terechtkomen: ze stoppen met delen en beginnen ontstekingsstoffen uit te scheiden. Dit wordt celveroudering of senescentie genoemd. In eerste instantie is dat nuttig: die stoffen rekruteren afweercellen die dood weefsel opruimen en littekenvorming coördineren.

Maar de onderzoekers beschrijven hoe dit proces ontspoort als verouderde cellen te lang blijven hangen. De ontstekingsstoffen die ze blijven afscheiden (het verouderings-secretoom, of SASP) richten dan schade aan. In het littekengebied van het hart stabiliseren ze het weefsel te veel. In de aangrenzende zone verstoren ze de elektrische geleiding, wat hartritmestoornissen kan veroorzaken. En in het omliggende gezonde weefsel sturen ze een compensatoire hermodellering aan die op termijn tot hartfalen leidt.

Tijd en plaats zijn alles

Wat dit overzichtsartikel benadrukt, is de ruimtelijke en tijdelijke variatie in het gedrag van verouderde cellen na een hartaanval. De SASP is niet overal en altijd hetzelfde. In de acute fase, direct na de afsluiting van de slagader, versterkt het de ontstekingsreactie. In de subacute fase helpt het juist de ontsteking te dempen en littekenweefsel te vormen. In de chronische fase, weken tot maanden later, wordt het een aanjager van onnodige fibrose en elektrische instabiliteit.

Dit betekent dat het simpelweg uitschakelen van alle verouderde cellen direct na een hartaanval waarschijnlijk contraproductief is. Het moment van ingrijpen lijkt minstens zo belangrijk als het ingrijpen zelf.

Senolytische therapie als timing-vraagstuk

De onderzoekers suggereren dat senolytische behandelingen, die verouderde cellen selectief vernietigen, hartpatiënten kunnen helpen als ze op het juiste moment worden ingezet. De beste timing is in deze studie nog niet vastgesteld. Eerder onderzoek toonde al aan dat senolytica, zoals dasatinib en quercetin, effectief verouderde cellen kunnen verwijderen. De vraag is nu of een tijdgebonden toepassing na een hartaanval de chronische schade kan beperken. Dat vereist klinische studies die nog niet zijn uitgevoerd.

Lees het originele artikel