Verouderde cellen stimuleren bloedvatgroei bij darmkanker
Bij darmkanker helpen verouderde cellen in het omliggende weefsel de tumor om nieuwe bloedvaten te laten groeien. Dat maakt tumoren moeilijker te behandelen dan gedacht.
Wanneer cellen verouderen, stoppen ze met delen. Maar ze verdwijnen niet. Ze scheiden een mix van eiwitten en signaalstoffen uit die de omgeving van de cel veranderen. Dit fenomeen heet het senescentigeassocieerde secretoire fenotype (SASP). Onderzoekers publiceerden in het tijdschrift Aging Cell een overzichtsstudie over de rol van SASP bij colitis-geassocieerde kanker (CAC), een vorm van darmkanker die zich ontwikkelt op basis van chronische darmontsteking.
Meer bloedvaten, minder effect van bestaande behandeling
SASP stimuleert de aanmaak van nieuwe bloedvaten (angiogenese). Die bloedvaten voorzien groeiende tumoren van zuurstof en voedingsstoffen. Normaal richten behandelingen zich op het remmen van een groeifactor genaamd VEGF om dit proces te stoppen. Maar de onderzoekers laten zien dat bij CAC de bloedvatgroei wordt aangestuurd door een breed en redundant stelsel van factoren dat door ontsteking en weefselschade in stand wordt gehouden. VEGF-gerichte behandelingen zijn daartegen mogelijk minder effectief.
De studie maakt ook onderscheid tussen CAC en sporadische colorectale kanker (CRC). Bij CRC verloopt de ontwikkeling via een andere route, waarbij bepaalde genmutaties op een later moment optreden. Bij CAC treden mutaties in het tumoronderdrukkende gen TP53 juist vroeg op, terwijl andere kanker-gerelateerde mutaties later volgen. Die volgorde weerspiegelt de druk die chronische ontsteking uitoefent op darmweefsel.
Veroudering versterkt het risico via meerdere routes
Veroudering draagt op verschillende manieren bij aan dit proces. Meer cellen in het darmweefsel zijn senescent naarmate iemand ouder wordt. Bovendien verandert de omgeving van het darmweefsel door veroudering, waardoor kwaadaardige groei makkelijker kan ontstaan. SASP vergroot daarbij zowel de ontsteking als de vorming van bindweefsel (fibrose), twee processen die ook op zichzelf al het risico op kanker verhogen.
Dit is een overzichtsstudie: de auteurs bespreken bestaande literatuur en formuleren hypothesen. De bevindingen geven een kader voor verder onderzoek naar senolytica (middelen die senescente cellen verwijderen) als mogelijk aanvullend onderdeel van darmkankertherapie, maar dat is een interpretatie die de onderzoekers zelf nog als hypothetisch beschouwen.