Tandvleescellen verouderen trager met extra eiwit bij ratten
Stel je voor: stamcellen die bedoeld zijn om tandvlees te herstellen, werken nauwelijks meer omdat ze zelf te oud zijn geworden. Onderzoekers vonden een eiwit dat dat proces remt, in elk geval bij ratten.
Parodontitis, de ernstige vorm van tandvleesontsteking, treft naar schatting de helft van alle volwassenen ouder dan 45 jaar. De ziekte tast het bot rond de tanden aan en is een van de meest voorkomende leeftijdsgebonden aandoeningen. Eén veelbelovende aanpak is het gebruik van stamcellen uit het tandfollikel, het weefsel rond een onontloken kies. Die cellen kunnen tandvlees en kaakbot helpen herstellen. Maar ook stamcellen worden ouder: ze stoppen met delen en raken hun herstellend vermogen kwijt. Dat fenomeen heet cellulaire senescentie.
Een eiwit dat veroudering afremt
In het onderzoek, gepubliceerd in het tijdschrift International Journal of Oral Science, viel op dat het eiwit IGFBP5 sterk verminderd aanwezig was in verouderde tandfollikelstamcellen. Toen de onderzoekers de aanmaak van dat eiwit kunstmatig verhoogden, werden de stamcellen duidelijk minder snel senescent. Bovendien nam hun vermogen om botweefsel te vormen toe. Het eiwit lijkt een niet-klassiek onderdeel van de zogeheten Wnt-signaalroute te activeren, een pad dat bekendstaat als regulator van celaanmaak en weefselregeneratie.
Om de bevinding bruikbaar te maken voor therapie, ontwikkelden de onderzoekers een systeem om de gemodificeerde stamcellen in het tandvlees te brengen: een hydrogel met nanopartikels waarin de cellen zijn ingesloten. In een ratmodel voor parodontitis leidde deze aanpak tot meetbare botreconstructie. De onderzoekers benadrukken dat dit een proof-of-principle is. Of de aanpak bij mensen werkt, is nog niet onderzocht.
Waarom celveroudering in therapie telt
Dit onderzoek sluit aan bij een bredere erkenning in de regeneratieve geneeskunde: als je stamcellen kweekt voor therapie, worden ze al ouder voordat ze worden ingespoten. Hoe meer celdelingen er plaatsvinden in het lab, hoe groter de kans dat de cellen hun werking verliezen. Celveroudering is daarmee niet alleen een probleem in het lichaam, maar ook in de productiefase van een behandeling. Voor een longevity-perspectief is dat interessant: technieken die cellulaire senescentie remmen, kunnen zowel de kwaliteit van therapieën verbeteren als direct bijdragen aan het vertragen van weefselveroudering.
Het onderzoek toont dat gerichte aanpassing van één eiwit de bruikbaarheid van stamcellen voor tandvleesherstel vergroot, in elk geval in een diermodel. Vervolgonderzoek moet uitwijzen of deze route ook veilig en effectief is bij mensen.
Zoektermen om zelf verder te onderzoeken: cellulaire senescentie stamcellen | Wnt-signaalroute botregeneratie | replicatieve senescentie stamceltherapie