Stamcellen herstellen beschadigd netvlies bij muizen

Het netvlies is een deel van het centraal zenuwstelsel. Net als het brein heeft het een beschermende barrière: de binnenzijde van het bloednetvliesscherm (inner blood-retina barrier, iBRB). Die barrière regelt welke moleculen vanuit het bloed het netvliesweefsel bereiken. Als die barrière lekt, raken zuurstoflevering en celgezondheid verstoord. Dat is precies wat er gebeurt bij aandoeningen als diabetische retinopathie en maculadegeneratie, twee veelvoorkomende oorzaken van blindheid op oudere leeftijd.

Cellen bouwen vanuit pluripotente stamcellen

De onderzoekers namen geïnduceerde pluripotente stamcellen (iPS-cellen), dat zijn lichaamscellen die teruggestuurd zijn naar een vroeg, veelzijdig stadium, en stuurden die om tot endotheelcellen van het netvlies. Endotheelcellen vormen de binnenwand van bloedvaten. In het netvlies sluiten ze strak aaneen om de barrière te vormen. De omzetting verliep via activatie van de Wnt-bèta-cateninesignaalroute, een bekende stuurroute voor celidentiteit.

De nieuw gemaakte cellen (iRECs) vertoonden de juiste genetische en moleculaire kenmerken van echte netvlies-endotheelcellen. Vervolgens werden ze geïnjecteerd in muizen met zuurstof-geïnduceerde retinopathie, een gevestigd muismodel voor netvliesbeschadiging. De cellen integreerden in het bestaande vaatnetwerk en droegen bij aan herstel van de doorbloeding in het beschadigde weefsel.

Nog een lange weg naar de kliniek

Dit zijn vroege, veelbelovende resultaten in een diermodel. Of de methode veilig en effectief is in mensen, is nog niet onderzocht. Risico’s zoals immuunafstoting of ongewenste celgroei moeten worden uitgesloten. Toch biedt de aanpak perspectief voor een brede groep aandoeningen waarbij de netvliesbarrière een rol speelt, inclusief ouderdomsgerelateerde oogziekten.

Interessant voor een longevity-perspectief: netvliesveroudering verloopt langs vergelijkbare mechanismen als hersenveroudering. Therapieën die de vaatbarrière herstellen, zouden dus breder toepasbaar kunnen zijn dan alleen voor oogziekten, al toont deze studie dat niet aan.

Lees het originele artikel