Ontsteking onderdrukt aanmaak van nieuwe hersencellen
Ons brein maakt ook op volwassen leeftijd nog nieuwe hersencellen aan, vooral in het geheugencentrum (de hippocampus). Maar bij langdurige ontsteking stopt dat proces grotendeels. Nieuw onderzoek laat zien hoe dat precies werkt.
Chronische ontsteking is een van de meest consistente kenmerken van het verouderende lichaam. In de hersenen uit zich dat als een voortdurend laag-niveau signaleringsproces dat de werking van cellen verstoort. Tot nu toe was onduidelijk via welk mechanisme ontstekingssignalen de aanmaak van nieuwe hersencellen (neurogenese) remmen. Het onderzoek, gepubliceerd in Nature Communications, brengt die keten nu gedeeltelijk in kaart.
TNF-alfa als schakelaar
De onderzoekers werkten met menselijke stamcellen uit de hippocampus en gebruikten single-cell RNA-sequencing om het gedrag van individuele cellen te volgen. Ze ontdekten dat het ontstekingseiwit TNF-alfa een kettingreactie in gang zet. Eerst stimuleert TNF-alfa de productie van type I interferonen, signaalmoleculen die normaal virussen bestrijden. Die interferonen lokken vervolgens T-cellen aan, via een receptor genaamd CXCR3. Die T-cellen onderdrukken de neurogenese direct.
Het resultaat is een lot-omschakeling: voorlopercellen die normaal uitgroeien tot nieuwe neuronen kiezen in een ontstoken omgeving voor een immuundefensieve rol. Ze gaan functioneren als onderdeel van de afweer, niet als toekomstige hersencellen. De onderzoekers benadrukken dat dit een voorlopige bevinding is in een laboratoriummodel. Of hetzelfde mechanisme in het levende menselijk brein op precies dezelfde manier werkt, moet verder onderzoek uitwijzen.
Wat dit betekent voor veroudering
Met het ouder worden neemt de hoeveelheid chronische ontsteking toe. Tegelijkertijd daalt de neurogenese. Deze studie suggereert dat die twee processen niet los van elkaar staan. TNF-alfa is al langer bekend als doelwit voor ontstekingsremmers. Het idee dat remming van dit eiwit ook de aanmaak van nieuwe hersencellen zou kunnen herstellen, is voor een longevity-bril interessant. Maar de afstand tussen een laboratoriummodel en een werkzame therapie is groot.
De bevinding opent wel een concreet aanknopingspunt: de CXCR3-receptor en de interferonroute zijn in principe farmacologisch bereikbaar. Of zo’n aanpak veilig en effectief is, valt nog niet te zeggen.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- TNF-alfa neurogenese hippocampus
- type I interferon neurale stamcellen
- chronische ontsteking CXCR3 brein