Ontsteking in het lichaam beschadigt het brein
Parkinson begint misschien niet in het brein. Nieuw onderzoek suggereert dat ontstekingssignalen vanuit andere weefsels via kleine pakketjes in het bloed het brein bereiken en zenuwcellen beschadigen.
Wetenschappers wisten al dat chronische, laaggradige ontsteking (ook wel inflammaging) een kenmerk is van veroudering. Wat onduidelijk bleef, was hoe ontsteking buiten het brein schade kan aanrichten bínnen het brein. Het brein is immers beschermd door de bloed-hersenbarrière, een soort filter dat ongewenste stoffen buitenhoudt.
Pakketjes als boodschappers van schade
Uit het onderzoek blijkt dat verouderende cellen en cellen met een Parkinson-gerelateerde mutatie kleine membraanbolletjes produceren, zogenoemde extracellulaire vesikels. Deze vesikels bevatten stukjes DNA van buiten de celkern. Dat losse DNA activeert een signaalketen in ontvangende cellen, waaronder hersencellen, die vervolgens een ontstekingsreactie opstart. De bevindingen verschenen in het tijdschrift Cell Reports.
De onderzoekers bestudeerden patiënten met de ziekte van Parkinson én muizen met een veelvoorkomende Parkinson-mutatie. Bij beide groepen zagen ze hetzelfde patroon: perifere ontsteking verstoort de bloed-hersenbarrière en leidt daarna tot verlies van de dopamine-aanmakende zenuwcellen die centraal staan bij Parkinson.
Versneld verouderingsproces
De onderzoekers beschrijven Parkinson in dit kader als een versnelde vorm van veroudering. De mutatie verergert een proces dat bij gewone veroudering ook optreedt, zij het langzamer. Cellen ruimen hun eigen afval minder goed op via een structuur die lysosoom heet. Daardoor hoopt los DNA zich op in het celplasma in plaats van in de celkern. Dat leidt tot de aanmaak van de beschreven vesikels.
Voor de longevity-wetenschap is dit voorlopig interessant: als inflammaging zenuwschade versnelt via vesikels, is het afremmen van perifere ontsteking mogelijk ook een strategie om Parkinson te vertragen. De studie toont echter een mechanisme in muizen en patiëntendata, geen bewijs voor een behandeling.
De bevindingen sluiten aan op eerder onderzoek naar inflammaging, maar leggen nu een concreet moleculair pad bloot. Vesikels bleken al bekend als communicatiemiddel tussen cellen, maar hun rol als verspreider van ontstekingssignalen over de bloed-hersenbarrière heen was niet eerder zo direct aangetoond.
Zoektermen: extracellulaire vesikels ontsteking, inflammaging neurodegeneratie, lysosomale disfunctie veroudering